Index
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 185699
تاریخ انتشار : 12 تیر 1395 15:24
تعداد بازدید : 655

گفتگو با مهندس منوچهر منطقی رئیس مرکز ملی فضایی

ورود به طراحی ماهواره هایی با ماندگاری بالا در فضا / گفتگو با مهندس منوچهر منطقی

مهندس منوچهر منطقی از چهره های شناخته شده صنعتی کشور است. وی هم اکنون ریاست مرکز ملی فضایی را برعهده داشته و در مورد بسیاری از پروژه های فضایی، اطلاعات خوبی در اختیار دارد.

جمهوری اسلامی ایران اصلا چه نیازی به موشک داشت و چقدر ما نیازمند رشد این عرصه در کشورمان هستیم؟


 با ترسیم دکترین دفاعی کشور و با نگاهی به قبل از انقلاب، خواهیم دید که در آن زمان موضوع موشک در دفاع ما خیلی پررنگ نبود و ما عمدتا به سراغ موشک هایی می رفتیم که تاکتیکی بودند یعنی مثلا بردشان حدود 20 کیلومتر بود و در میدان نبرد از آنها استفاده می شد.

در آن زمان دکترین دفاعی ما به هواپیماهایی توجه داشت که برد بالا داشتند و می توانستند مهمات زیادی را حمل کنند تا بتوان از آنها در بخش های مختلف دفاع در فضای کشور و بخش های آفند استفاده کرد. با توجه به پرهزینه بودن سیستم و اینکه برای هر عملیاتی باید روی سیستم، فعالیت ها و تست های متعددی جهت آماده به کار شدن آن، انجام شود و در طول زمان هم  باید کارهای مختلفی در جهت بازسازی و نوسازی آن صورت بگیرد، در واقع  نیاز به یک پشتیبانی نزدیک از مجموعه صنعتی وجود داشت حال این مجموعه صنعتی را یا شما خودتان می توانید داشته باشید یا اینکه باید به یک ابرقدرت متکی باشید.

با توجه به اینکه قبل از انقلاب تکیه عمده کشور روی آمریکا بود، می توان گفت که آن سیستم با هزینه زیاد و با تکیه بر یک ابرقدرت جواب خوبی می داد. حال اتفاقی که بعد از انقلاب افتاد این بود که آمریکا یک مرتبه پشت آن سیستم را خالی کرد و ما با یک سیستم پیچیده و پرهزینه مواجه بودیم که متخصصین سطح بالایی نیاز داشت ولی ما آنها را نداشتیم و یا اینکه تعداد این متخصص کم بود.

ما با همین روند جنگ تحمیلی را شروع کردیم و وقتی جنگ شهرها درگرفت دیدیم که نمی توانیم صرفا روی این سیستم متکی باشیم بنابراین یک استراتژی جدید در سیستم دفاعی ما شکل گرفت و آن این بود که خودمان علاوه بر نیروی هوایی و توانمندی  که در آن زمان وجود داشت، سیستم دیگری تعریف کنیم و از اینجا به بعد بود که در سیستم دفاع ما، بخش موشک هم مطرح شد.

در واقع بحث های مربوط به ضرورت استفاده از موشک در جنگ تحمیلی از شروع جنگ شهرها و با توجه به عدم پشتیبانی در سیستم هوایی مطرح شد و اتفاق افتاد.


از سال 63 که وارد بحث موشک شدیم سال ها می گذرد. با گذشت این همه سال آیا در حال حاضر استفاده از موشک ضرورت دارد؟


در این راستا می توان سوالی مطرح کرد و آن این است که آیا ما یک سیستم هوایی مطمئن داریم که بتواند در همه شرایط از ما پشتیبانی کند؟ می توانیم بگوییم که ما سیستم هوایی داریم، منتهی این سیستم در همه جنبه های مختلف نمی تواند پشتیبان ما باشد. با نگاهی به کشورهای اطراف می بینیم که همه این کشورها بدون استثنا به سراغ سیستم های هوایی مدرن رفته اند، سیستم هایی که نسبت به سیستم های ما دو یا سه نسل جلوتر هستند و قابلیت های فوق العاده بالایی دارند.

حالا، راه ما این است که این قابلیت ها را به هواپیماهای خود منتقل کنیم که البته این کار را انجام داده ایم و با توانمندی که در تحقیق و توسعه در بحث هواپیما پیدا کردیم و همچنین با توجه به توسعه فناوری که در زیرمجموعه هواپیما پیدا شده، هم اکنون قادریم که هواپیماهای قدیمی خود را که معادل دهه 70 است را ارتقا دهیم و حداقل به هواپیماهایی برسیم که معادل دهه 90 هستند.

برای اینکه ما بتوانیم به اهداف دفاعی خود دست پیدا کنیم، باید روی سیستم موشکی که مکمل سیستم هوایی ما است، تکیه کنیم و آن را توسعه دهیم کما اینکه طی 32 سال و از آن ابتدا که شروع کردیم، مرتب سعی کردیم قابلیت های خودمان را بالاتر ببریم و عملکرد و دقت در کار را در محصولات مشترک مختلف ارتقا دهیم ضمن اینکه بحث های دیگری هم مطرح است و آن این است که ما صرفا با جنگ های شهری روبرو نیستیم و ممکن است توسط همین کشورهای همسایه که دور و بر ما هستند تحت حملات هوایی قرار بگیریم.

ما می توانیم در یک بخش، مقابله با هواپیما را مدنظر قرار دهیم اما در بخش دیگر باید پدافندهای موشکی مورد توجه قرار بگیرد که در این زمینه روی سیستم های مختلف کار شده است. همچنین ممکن است سواحل ما تهدید شوند که  بخشی از این تهدیدها را می توانیم با هواپیما جواب دهیم و بخش دیگر را باید با موشک هایی جواب دهیم که ضد کشتی هستند.

بنابراین بر مبنای انواع تهدیدات مختلف که وجود دارد و همچنین برمبنای "توانمندی فناوری" که به دست آورده ایم چنین توانمندی را در حوزه های مختلفی که ممکن است مورد تهدید قرار بگیرد، توسعه دادیم و می توانیم بگوییم که ما توانسته ایم به یک توانمندی دست پیدا کنیم که طی آن کمبود مدرن سازی بخش هوایی با سیستم های موشکی جبران شده است.


می توان گفت که در حال حاضر ما در حوزه موشک های غیربالستیکی و حتی ارتقاء بالستیک ها و سایر موشک ها تمرکز پیدا کرده ایم؟


 من گفتم انواع تهدیدها وجود دارد و ما باید برای همه تهدیدها راه حل داشته باشیم؛ ما در فناوری های هوایی و موشکی توانمندی های بسیار خوبی به دست آورده ایم که قابل تکرار هستند. چنانچه توانسته ایم از یک موشک زمین پایه به سمت موشک هوا پایه برویم که بیش از 60 تا 70 درصد دارای اشتراک هستند.

ما در واقع فناوری هایی که نداشتیم را دارا شدیم و توسعه دادیم و در حال حاضرمتناسب با هر تهدیدی دارای یک سیستم جامع و قابل اعتماد هستیم. نکته مهم این است که دانشمندان ما، برای افزایش عملکرد این اعتماد در حال فعالیت هستند و می توانیم بگوییم هر روز که جلوتر می رویم ضریب اعتماد و امنیت ما به این سیستم در جهت اینکه بتواند ما را از تهاجم دشمنان مختلف حفاظت کند، بالا می رود.


جدای از موضوعات مربوط به بخش نظامی، مقوله موشک علم محسوب می شود یا سلاح؟


می توانیم بگوییم موشک علوم مختلفی است که ما از آن عملکردی به اسم عملکرد موشک را نتیجه گیری کرده ایم. باید دانست که بسیاری از علومی که در موشک وجود دارد را می توانیم در جاهای دیگر به کار ببریم. به عنوان مثال یکی از فناوری هایی که در موشک وجود دارد، سیستم کنترل خودکار است که در انواع مختلف رباط ها از آن استفاده می شود. موشک مجموعه ای از فناوری های مختلف است که اگر به آن دست پیدا کنیم می توانیم از آن در صنایع دیگر همچون خودرو و ماشین های چندمنظوره و به طور کلی هر آنچه که مربوط به اتوماتیک کردن و هوشمندسازی باشد، استفاده کرد.


این علم چطور می تواند گسترش پیدا کند؟


یکی از بحث های خیلی مهم این است که الان به این سمت رفته می شود که از این  فناوری ها در سایر حوزه ها استفاده شود. فناوری ها، فناوری های دومنظوره شود و از فناوری هایی که در مراکز تحقیق و توسعه دفاعی به کار برده می شود، در صنایع دیگر نیز استفاده کنند. در همین راستا می توان گفت موشک عبارت است از فناوری هایی همچون فناوری های مواد فلزی، سیستم های الکترونیکی و سیستم های شیمیایی که می تواند سوخت موشک و نیروی رانش را ایجاد کند. همچنین فناوری های هدایت و کنترل، فناوری های سیستم های اتوماتیک و به طور کلی مجموعه ای از فناوری ها که می تواند در موشک  و یا وسایل دیگر استفاده شود، در این راستا مورد توجه است.


روال کار در سایر کشورها چطور است؟


برای اینکه شما بخواهید به عنوان مثال به یک کلاس موشک زمین به زمین دست پیدا کنید باید چیزی حدود بین 15 تا 20 سال کار کنید. حال اگر بخواهید آن را توسعه دهید و به کلاس های دیگر برسید این سال ها تکرار می شود و ممکن است بین 50 تا 60 سال طول بکشد. این در حالی است که ما در زمان کوتاه تری به این موارد دست پیدا کردیم که البته چند دلیل در این راستا تاثیرگذار بوده است. یکی وجود جنگ تحمیلی بود که ما طی آن مورد تهدید قرار گرفتیم و باید به آن تهدید پاسخ می دادیم.

تجربه نشان داده است که هر وقت ما تحت تهدید قرار بگیریم از تمام قابلیت های علمی، تحقیقاتی و همچنین یکپارچه سازی فناوری های مختلف استفاده کنیم تا پاسخگوی آن تهدید باشیم. بحث دومی هم که خیلی می تواند موثر باشد و البته کمتر مدنظر قرار گرفته، این است که همه کسانی که در این مجموعه کار می کنند از نظر اعتقادی، انسان های فوق العاده معتقدی هستند و معتقدند اگر چنین کاری را انجام می دهند در واقع وارد عرصه جهادی شده اند. در واقع افراد، مدیران و طراحی های ما سبقه جهادی بودن دارند که  این موضوع به بالا رفتن سرعت کار کمک می کند. باید گفت ما با این ویژگی ها توانستیم به فناوری هایی دست پیدا کنیم که کشورهای دیگر در زمانی معادل یک و نیم تا دوبرابر به آن  دست پیدا کردند.


به نظر شما اگر کار جهادی و تحقیقات اخیر نبود ما به عنوان کشوری که به فناوری موشک ماهواره بر دست پیدا کرده است، معرفی می شدیم؟


باید گفت که این فناوری ها حد ندارد. شما از یک نقطه شروع می کنید و می توانید آن را توسعه دهید. به عنوان مثال در جنگ تحمیلی استفاده از موشک هایی با برد 50 کیلومتر را آغاز کردیم و بعد برد 100 کیلومتر و بعد از آن هم بردهای بالاتر را تجربه کردیم. من معتقدم هر وقت تهدید وسیع تر می شود بر مبنای نیاز خودمان بایستی قابلیت فناوری را بالاتر ببریم که البته ما این کار را انجام داده ایم.

با توجه به اینکه مقام معظم رهبری برای ما حد مشخص کردند و فرمودند تا وقتی تهدیدی هست، همان تهدید شما است بنابراین جلوتر از آن حرکت نکنید، ما در مسیر طی شده به حدود مشخص رسیدیم. می توانیم بگوییم که ما در این فناوری ها باز هم جای رشد داشتیم و با توجه به این موضوع از این فناوری ها در حوزه های دیگر استفاده کردیم. در این راستا یک بحث این بود که از این فناوری ها در حوزه های غیر هوافضا استفاده کنیم و یک بحث دیگر، استفاده از این فناوری ها در هوافضا بود.

هوا فضا یکی از ارکانی است که در زندگی و توسعه اقتصادی مردم نقش کلیدی و پررنگ دارد، چنانچه انواع ارتباطات، کنترل بحران ها و انواع سیستم های کنترلی هواپایه است. از دهه 80 به این نتیجه رسیدیم که با توجه به اینکه به آن حدود لازم در این بخش رسیده ایم و باز هم قادر به توسعه آن هستیم، از این توانمندی در حوزه فضایی استفاده کنیم.

و در همین راستا من هم اکنون می توانم بگویم ما جزء کشورهای معدودی هستیم که با توجه به فناوری های پایه ای که داشتیم به سراغ محصول دیگری که فضاپیما است و می تواند ماهواره را در مدار بگذارد، رفتیم و بر این مبنا می توانیم پاسخگوی انواع مصرف کننده ها باشیم.


اگر ما پایه فناوری موشکی به خصوص در حوزه بالستیک را نداشتیم، در حال حاضر می توانستیم به عنوان کشوری فضایی در جهان مطرح شویم؟


خیر، پایه موشک هایی که ماهواره را در مدار می گذارد همان پایه موشک های بالستیکی است بنابراین برای اینکه شما بتوانید وارد موضوع فضا و فضاپیما شوید، حتما باید پایه فناوری ها که عبارتند از فناوری های پایه که در محصولات موشک های بالستیکی به کار گرفته می شود را داشته باشید.

در واقع پیش نیاز اینکه شما بتوانید فضاپیما داشته باشید، این است که تمام فناوری های بالستیک را داشته باشید. در همین مسیر ما ضمن اینکه از فناوری های بالستیک در جهت دفاع از کشورمان استفاده کردیم، گفتیم که از آن در جهت توسعه اقتصادی خود و حتی دیگران استفاده می کنیم چراکه ما با این فناوری ها می توانیم برای دیگران هم ماهواره هایی در مدار بگذاریم. می شود گفت که از این فناوری می توان در جهت توسعه اقتصادی و توسعه روابط بین الملل نیز به خوبی استفاده کنیم.


با توجه به اینکه ماهواره هایی که به فضا می روند خدماتی را به مصرف کننده ها می دهند بفرمایید، این مصرف کننده ها چه کسانی هستند و آیا امکان گسترش حوزه این مصرف کننده ها مثلا در سطح جهان اسلام هم وجود دارد؟


نکته مهم این است که از فضا در همه ارکان کشور استفاده می شود. مثلا برای وزارت کشاورزی این مهم است که سطح زیرکشت در محصولات مختلف چقدر است. حال شما به راحتی می توانید با استفاده از ماهواره ای که در فضا است روز به روز اطلاعات لازم در این زمینه را کسب کنید در حالی که اگر به صورت عادی این موضوع بخواهد اندازه گیری شود، باید گروهی راه بیفتند تا آمارهای مختلف را به دست بیاورند، با هم جمع و تفریق کنند و در نهایت با یک دقت شصت هفتاد درصدی بگویند وضع ما چگونه است.

همچنین یکی از موضوعات مهمی که ما درگیر آن هستیم آتش سوزی درجنگل ها است .در خصوص این موضوع ما می توانیم با کمک گرفتن از ماهواره ها، از لحظه ای که آتش سوزی اتفاق می افتد محل دقیق و نوع آن و اینکه با اعزام چه واحدهایی می توان حریق را سریع برطرف کرد، اطلاعات دقیقی کسب کنیم.

یکی دیگر از بحث ها، بحث کم آبی است. با کمک ماهواره سنجشی می توان منابع آب و مصرف آن را تحت کنترل درآورد در حالی که اگر این طور نباشد، یکدفعه می بینیم که ذخایر مخازن حیاتی ما کم شده و آسیب جدی  وارد شده است. د ربخش محیط زیست هم گفته می شود که جنگل ها در حال کوچک شدن هستند و حیوانات نایاب، کم می شوند. با کمک ماهوار ه ها می توان این موضوع را نیز تحت کنترل درآورد و از تعداد و محل تجمع آنها مطلع شد.

کنترل خطوط نفت و گاز و اینکه نشتی دارند یا خیر یا اینکه آیا این خطوط در بهترین حالت خود کار می کنند یا خیر، با استفاده از ماهواره به راحتی قابل اندازه گیری است. معمولا برای کنترل ترددها، دوربین های متعددی در جاده های مختلف نصب می شود ولی می توان به جای دوربین از ماهوراه بهره برد. ما می توانیم با کمک ماهواره ها و ناوبری که در ماهواره های مختلف است کل جاده ها را تحت کنترل داشته باشیم و حتی اینطور باشد که بر مبنای عوارض مسیر طی شده، عوارض گرفته شود و عوارضی های متعدد دیگر وجود نداشته باشد.

با استفاده از ماهواره همچنین می توان تمام کشتی هایی که در دریا تردد می کنند را به صورت دقیق تحت کنترل داشته باشیم. به این صورت که اگر حالت اورژانسی پیش آمد، به آنها کمک کنیم، اگر ترددهای مشکوک نیز وجود داشت به موقع به آن پرداخته شود و لازم نیست گشت دریایی کشتی ها را پیدا کند. ماهواره در اورژانس ها نیز قابلیت دارد. خودروهای اورژانش از طریق ماهواره می توانند گزارش دهند که ما در کدام نقطه جغرافیایی دچار مشکل شدیم، تا نزدیک ترین واحد به آنها کمک دهد.

هم چنین ما معادن متعددی داریم ولی از اینکه کجا هستند و در چه گستره ای قرار دارند خبر نداریم در حالی که با کمک ماهواره می توانیم به راحتی در این مورد اطلاعات لازم را کسب کنیم.

سیستم های مخابرات و تلفن های همراه بدون ماهواره امکان خدمات رسانی ندارند. اگر خاطرتان باشد زمانی کانال های تلویزیونی که  اجاره کرده بودیم، تحریم و ارتباط ما را با جهان قطع کردند در حالی که اگر شما یک ماهواره مستقل داشته باشید، می توانید ارتباطات تلویزیونی متعددی داشته باشید. ضمن اینکه استفاده از خدمات ای تی ام (خودپرداز) با ماهواره امکان پذیر است.

علت اینکه ماهواره کاربردهای وسیعی دارد، ساده است چرا که شما چشمی را در جایی گذاشتید که با دقت فوق العاده بالا، همه جای زمین را می بینید. این چشم بینا هر نیازی را که با آن بخواهید هر جایی را ببینید و تحت کنترل درآورید، مرتفع می کند.

حال شما برای اینکه بتوانید این فناوری را برای خود و دیگران داشته باشید، لازم است دو توانمندی داشته باشید یکی اینکه باید خودتان ماهواره را بسازید و دوم اینکه بعد از ساختن آن، باید یا خودتان پرتاب کننده داشته باشید یا اینکه از پرتاب کننده های دیگران استفاده کنید.

در مورد استفاده از پرتاب کننده دیگران باید گفت که این موضوع بستگی به روابط سیاسی شما با طرف مقابل تان دارد که البته حتی اگر روابط سیاسی خوبی هم داشته باشید، هر زمان نمی توانید ماهواره خود را پرتاب کنید. شما باید در صف بایستید تا نوبت تان شود. حال اگر شما یک پرتاب کننده بومی داشته باشید می توانید هر زمان که اراده کنید، پرتاب خود را نجام دهید و به بیان دیگرمی توان گفت که پرتاب برای شما قابل برنامه ریزی است.

هم اکنون بنا به خواست خداوند ما دو پایه پرتاب کننده داریم که یکی سفیر است و در آینده نزدیک هم پرتاب کننده سیمرغ را خواهیم داشت، ضمن اینکه ما چند ماهواره هم داریم. ما با کمک این ماهواره ها و پرتاب کننده ها می توانیم بسیاری از خدمات را هم  به کشورمان ارائه دهیم وهم اینکه به کل کشورهای دوست منتقل کنیم. یکی از کارهایی که ما در آینده ای نزدیک (طی سال های 96 و 97) قادر خواهیم بود، انجام دهیم این است که خدمات ماهواره ای را به کشورهای مختلف عرضه کنیم و طبعا اولین کشورهایی که این خدمات را در اختیارشان می گذاریم  کشورهای دوست و مسلمان هستند.


وقتی در جنگ شهرها که صدام به وجود آورد، طی آن شهرها با تعداد بالای موشک هدف قرار گرفتند، یک عامل بازدارنده جدی این بود که ما توانستیم به هر نحو ممکن تعداد بالایی موشک شلیک کنیم حال شما فکر می کنید آن استراتژی با توجه به افزایش دقت و کلاهک های مختلفی که روی موشک های فعلی ما قرار گرفته است، هم اکنون نیز جوابگو است و می تواند عامل بازدارنده جدی در نبردهای آینده باشد؟


در موضوع بازدارندگی این نکته وجود دارد که اگر دشمن احساس کند شما سلاحی قوی تر از او دارید، هرگز به سراغ شما نمی آید بنابراین بسیاری از سلاح هایی که ساخته می شود جنبه بازدارندگی دارد و از آنها استفاده نمی شود.

با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران یکی از صلح جوترین کشورهای جهان است مطمئن باشید اگر ما دچار تعرض نشویم، هرگز این موشک ها را علیه کسی به کار نخواهیم برد. بحث عمده این است که شما یک توانمندی داشته باشید و این توانمندی را به حدی برسانید که از تمام تهدیدهایی که اطراف شما است، سرتر باشد با این وجود ما ناچار هستیم تمام تهدیداتی که علیه ما وجود دارد را شناسایی کنیم و توانمندی خود را به بالاتر از آن سطح تهدیدات برسانیم و در این صورت است که ما از هرگونه حمله و تعرضی مصون می مانیم.

نکته مهم دیگری که وجود دارد این است که ما هرگز نباید در یک نقطه متوقف شویم. ما باید قابلیت خودمان را بالاتر از تهدیدات و دشمنان مان ببریم و در این شرایط است که می توانیم بگوییم مملکت ما ایمن است و دیگران هم با خیال راحت می توانند بیایند و به کارهای توسعه اقتصادی بپردازند و اصلا موضوع توسعه اقتصادی که رهبرمعظم انقلاب هم مکررا بر آن تاکید کرده اند، در سایه امنیتی که این مجموعه برای ما ایجاد کرده، شکل خواهد گرفت.


شما فکر می کنید که ما در حال حاضر به آن سطح از فناوری فضایی رسیده ایم که بخواهیم آن را صادر کنیم؟


باید دانست برای اینکه فناوری فضایی صادر شود باید چند مرحله را بگذراند. همچون موشک هایی که از برد کم به برد بالا و از دقت کم به دقت بالا می رسند، در مورد ماهواره هم این تعبیر وجود دارد. اولین بحث این است که شما قادر باشید یک ماهواره بسازید و آن را در فضا قرار دهید و بتوانید با آن ارتباط برقرار کنید که ما این فاز را طی کرده ایم.

از آنجا که ما نمی خواستیم از ماهواره خدماتی بگیریم، اگر سی روز یا دو ماه در مدار بماند، برای ما کفایت می کند منتهی اگر شما بخواهید خدمات دهید دیگر دو ماه  کفایت نمی کند و باید سه تا پنج سال ماهواره شما در آن مدار باشد، بنابراین باید قابلیت بسیار بالایی داشته باشد.

نکته بعدی این است که اگر قرار باشد ماهواره شما سه سال آنجا باشد به درد شما نمی خورد باید بتواند آن نیازهایی که شما دارید را دقیقا اندازه گیری و ارسال کند پس ما باید سنجنده های مختلف، متناسب با نیازی که هست را روی آن مجموعه بگذاریم. درمورد سنجنده ها هم باید گفت یک وقت دقتی که انداره می گیرید چهارصد متر است و یک وقت، یک متر است.

پس برای اینکه به سنجنده ها و دقت بالاتر برسیم، باز هم نیاز است که مراحل توسعه فناوری را طی کنیم. فازی که هم اکنون در آن هستیم این است که ماهواره هایی را بسازیم که زمان طولانی تری روی مدار بمانند و نکته مهم تر این است که بتوانیم برای آنها سنجنده هایی را طراحی و نصب کنیم که اندازه گیری را مورد توجه قرار دهد و بعد هم سیستم های مخابراتی مد نظر قرار بگیرند تا تمام اطلاعات را به زمین ارسال کند.

ما هم اکنون در حال بالا بردن  سطح فناوری در بخش های مختلف ماهواره و  سنجنده ها و همینطور سیستم های ارتباطی بالاتر هستیم تا بتوانیم این خدمت رسانی را انجام دهیم و با توجه به زمینه سازی ها، امیدوار هستیم که بین 18 تا 24 ماه آینده این کار را انجام دهیم.


دسترسی به چنین فناوری چقدر می تواند برای ما سودآوری اقتصادی داشته باشد؟


برای اینکه شما سریع تر بتوانید پاسخگوی نیازهای کشور خودتان و دیگر کشورها باشید، با توجه به اینکه این بحث، یک بحث صلح جویانه و در جهت رفاه بشر است، تعاملات وسیع جهانی صورت مورد توجه است.در همین راستا ما به دنبال این هستیم که بعضی از فناوری ها را به کشورهای دیگر بدهیم و بعضی از فناوری ها را از آنها بگیریم و در واقع با تبادل فناوری ها سرعت خودمان و دیگران را بالا ببریم.

یکی از کاراهایی که از اواخر سال 94 شروع کرده ایم و ان شاء الله در سال 95 انجام خواهیم داد، این است که با کشورهای دوست، تعاملات دهندگی و گیرندگی فناوری داشته باشیم تا بتوانیم خدمات رسانی را بالاتر ببریم چرا که هر چقدر بتوانیم سطح خدمات رسانی را بالاتر ببریم، هم درآمدهای کشور از این بخش زیاد می شود و هم به صورت غیرمستقیم هم بر سایر حوزه ها تاثیرگذاری را به دنبال خواهیم داشت.


 یک زمانی فناوری موشک های بالستیک به کمک صنعت فضایی ما آمد و پایه گذاری شد و هم اکنون دریک مرحله مطلوب هستیم. فکر می کنید در آینده با توجه به اجتماع عظیمی از فناوری ها که در صنعت فضایی متمرکز شده، می توان این فناوری ها را به موشک های بالستیک انتقال داد تا ما در این حوزه بیش از گذشته پیشرفت داشته باشیم؟


باید گفت که این دو حوزه با هم متفاوت است. مثلاً در بالستیک اینکه با یک تصویر روبه رو باشیم خیلی مهم نیست  همچنین اینکه تصویر را تحلیل کنیم هم اهمیتی ندارد ولی در مورد ماهواره موضوع تصویر، مهم است بنابراین این دو بحث کاملا متفاوت است.


آمریکا و خیلی از کشورهای غربی در بخش هدایت موشک ها و در حوزه ماهواره، این فناوری ها را دارند.


در این راستا دو بحث وجود دارد. یک بحث این است که این فناوری ها به صورت مستقیم می تواند کمک کند یا غیر مستقیم  که البته به طور طبیعی می تواند به طور غیر مستقیم کمک کننده باشد. مجموعه ای که پرتاب می کنید می تواند یک سیستم و یا دو تا سه سیستم هدایت داشته باشد که اگر دو یا سه سیستم داشته باشد یکی از آنها می تواند سیستم های ماهواری باشد.

بسیاری از کشورها از سیستم های ترکیبی استفاده می کنند. طبیعی است که اگر ما به آن سطح از فناوری برسیم می توانیم برای اینکه موشک های خود را چند هدایته کنیم و دقتش را بالا ببریم، از چنین راه استفاده می کنیم منتهی ما دو حوزه مختلف داریم که یکی کاملا تجاری است و حوزه دیگر بخش های نظامی دارد.


آیا دستیابی به فناوری ها در حوزه موشکی چه فضایی و چه بالستیک، می تواند ما را به حدی برساند که فاصله فناوری ما با دیگر کشورها کم شود و آنها نیازمند این باشند که حتی از ما فناوری بگیرند. آیا می توان گفت که با وجود تنازع سیاسی اگر در عرصه علمی، خودمان را تقویت کنیم آنها ما را به رسمیت می شناسند و با ما تعامل برقرار می کنند؟


در بحث فناوری ها دو موضوع وجود دارد که من می خواهم اینها را از هم مجزا کنم. یک بحث، بحث فناوری های دفاعی در بخش موشک ها است که مسیر خاص خود را دارد و جلو می رود و همانطور که گفتم  قسمت های دفاعی و نظامی بررسی می کنند تا ببینند چه تهدیداتی وجود دارد. در ادامه نیز سعی می کنند به نقاطی برسند که بالاسر تهدیدات باشند، تا در نهایت تعرض به جمهوری اسلامی ایران را بسیار ضعیف و در حد صفر کنند.

در یک حوزه دیگر این موضوع مورد توجه است که از این فناوری ها در بخش تجاری و توسعه اقتصادی استفاده کنند که این بحث فضا است. بحث فضایی بحثی کاملا تعاملی است و تمام دنیا در این زمینه با هم کار می کنند به طوری که به بهترین دستاورد ممکن دست پیدا کنند.

بنابراین در قسمت اول ما می توانیم از فناوری پایه استفاده کنیم منتهی در این راستا دو مسیر کاملا جدا را می رویم، یک مسیر تعامل با کل دنیا برای اینکه به این فناوری ها برسیم و درجهت توسعه اقتصادی حرکت کنیم و قسمت دیگر، مسیر خاص خود را دارد و در بخش های نظامی، طراحی ها و هدف گذاری ها را انجام می دهند و محققین ما نیز با توجه به توانمندی ها به آن می رسند و اجرایی می شود.


زمزمه هایی شنیده می شود مبنی بر اینکه برخی شخصیت ها از موضع موشکی کشور بیشتر در حوزه نظامی انتقاداتی را مطرح می کنند، فکر می کنید این انتقادات چه خاستگاهی می تواند داشته باشد و چرا در مورد صنعتی که آنقدر به درد ما می خورد و در آینده صدها برابر می تواند به کشور خدمات ارائه کند، اینگونه رفتار می شود؟


 در این راستا باید دو مطلب را از هم جدا کنیم. منافع و امنیت ملی، ما را اجبار می کند که از خودمان به خوبی دفاع کنیم  و یا اینکه توانمندی خود را به حدی برسانیم که کسی به ما تعرض نکند. فکر نکنم هیچ کدام از گروه های سیاسی در این قسمت اختلاف نظری داشته باشند به هر حال این گروه ها متعلق به جمهوری اسلامی ایران هستند و می خواهند جمهوری اسلامی ایران، نهایتِ امنیت را داشته باشد تا آنها بتوانند فعالیت های مختلف اقتصادی و حتی سیاسی خود را توسعه دهند.

یک بحث دیگری مطرح می شود و آن این است که ما در حال تعمیم توانمندی خود هستیم که می گویند در این راستا  دو استراتژی وجود دارد. یک استراتژی می گوید بدون اینکه اعلام کنید کار خود را جلو ببرید تا کمتر به شما فشار بیاورند. استراتژی دیگر هم می گوید وقتی توانمندی تان را اعلام می کنید، کمتر به شما فشار وارد می شود و این دو دیدگاه مختلف است. بنابراین دیدگاه ها را با آنچه اصل کار است باید جدا کنیم.

درباره اینکه کدام دیدگاه بهترین است می توانیم بگوییم که بالای سر ما شورای امنیت ملی، ستاد کل و مقام معظم رهبری هستند که می توانند تشخیص دهند. بنابر این آن دیدگاهی که باید بهترین دیدگاه باشد، نهایتا حاکم می شود و کار خود را جلو می برد.


کشورهایی که از این سطح از تکنولوژی برخوردارهستند، نسبت به کشورهایی که آن را ندارند و یا آن را دنبال می کنند چه توانمندی هایی دارند و اصلا چه کشورهایی در این راستا به عنوان سیاست گذار، تعیین کننده و گرداننده جهان مطرح می شوند و همچنین داشتن توانمندی فضایی چقدر می تواند ما را در تعیین مناسبات جهانی جلو ببرد؟


باید گفت کشورهایی که در درراستای فناوری ماهواره و استفاده از این فناوری کارمی کنند بسیار زیاد هستند. مثلا کشورهایی مثل ویتنام و قبرس در حال کار کردن بر این موضوع هستند ضمن اینکه کشورهای بزرگ هم بدون استثنا در این زمینه در حال فعالیت هستند.

من می خواهم بگویم بحث فناوری ماهواره در آینده نزدیک بدون استثنا در همه کشورها همه گیر می شود. البته موضوع پرتاب به علت پیچیدگی هایی که دارد و سرمایه گذاری هایی که باید در طولانی مدت در مورد آن انجام شود، ممکن است همه گیر نشود، ولی استفاده از ماهواره در آینده ای نزدیک، جزء الزامات هر کشوری محسوب خواهد شد.

نکته جالب تر این است که طبق تحقیقاتی که انجام شده این نتیجه به دست آمده است که کشورهایی که از نظر اقتصادی عقب افتاده تر هستند، اگر از فناوری ماهواره استفاده کنند، در رشد اقتصادی شان تاثیر بیشتری خواهند دید و در این راستا به خصوص کشورهای آفریقایی بر این موضوع تکیه می کنند. به عنوان مثال کشوری مثل نیجریه کشوری است که در بین کشورهای آفریقایی به طور شاخص در حال حرکت در این مسیر است.

من پیش بینی می کنم که در چهار تا پنج سال آینده همه گیری استفاده از ماهواره همانند استفاده از تلفن همراه شود و همانطور که احساس می شود وقتی تلفن همراه نیست، چیزی کم است مطمئناً در آینده ای نزدیک این احساس در مورد ماهواره وجود خواهد داشت و بدون استفاده از ماهواره این نگاه وجود خواهد داشت که در سرعت عمل در کارها، نقصی وجود دارد.


اگر موشک ماهواره برنداشته باشیم برای ارسال این ماهواره ها باید دوباره دست به دامن دیگران می شدیم؟


با توجه به اینکه ماهواره در حال همه گیر شدن است، خیلی ها خدمات پرتاب را انجام خواهند داد حال ممکن است سوال شود اگر اینگونه است ما به دنبال خدمات پرتاب برویم یا نه؟ باید دانست هر کدام از اینها به ما یک آزادی عمل می هد. مثلا داشتن ماهواره  به ما کمک می کند که کاربری خاصی را روی آن انجام دهیم، حال داشتن ماهواره و اینکه پرتاب کننده هم داشته باشیم، آزادی عمل بیشتری به ما می دهد و ما می توانیم بگوییم که به صورت خاص تر و روی موضوع مشخص تر، بهتر و سریع تر عمل خواهیم کرد.

بنابراین داشتن هر کدام از این فناوری ها یک قابلیت است. قابلیت بالا در صورتی حاصل می شود که شما هم ماهواره و هم پرتاب کننده را داشته باشید. این سوال وجود دارد که چرا روسیه، آمریکا، اروپا، چین، ژاپن و هند پرتاب کننده دارند و کره هم به این سمت می رود؟ این کشورها در حال حاضریا قطب های اقتصادی هستند و یا اینکه در حال تبدیل شدن به یک قطب اقتصادی هستند و می بینند  این هم یک ابزاری در جهت آزادی عمل در توسعه اقتصادی است بنابراین طبعا می آیند و روی تمام ابعاد کار ماهواره و پرتاب کننده تاکید و سعی می کنند آن را به صورت کامل داشته باشند ضمن اینکه تعاملات وسیع بین المللی هم دارند تا در موضوعی خاص، سریع تر و با هزینه کمتری کار خود را پیش ببرند.



* خبرگزاری تسنیم


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :