Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 258754
تاریخ انتشار : 1 شهریور 1398 0:38
تعداد بازدید : 13

موشک هایی که با قابلیت های حیرت انگیز برای دشمن خط و نشان می کشند

ایران در حوزه طراحی و ساخت سامانه های پدافند هوایی در حالی به خودکفایی رسیده که سالهاست تحت شدیدترین تحریم ها قرار داریم.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دستاوردهای انقلاب اسلامی به نقل از  گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان، ۳۱ مرداد ماه امسال بنا بر گفته وزیر دفاع و پشتیبانی نیرو های مسلح، به مناسبت روز صنعت دفاعی، از مهمترین سامانه پدافند هوایی ساخت داخل یعنی «باور ۳۷۳» رونمایی خواهد شد. عملیاتی شدن این سامانه که در حوزه پدافند برد بلند محسوب می شود، یک جهش بزرگ در عرصه طراحی و ساخت سامانه های موشکی پدافند هوایی در ایران ــ چه از حیث راداری و چه موشکی ــ خواهد بود.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

به همین مناسبت، پیش از رونمایی این دستاورد بزرگ؛ در چند قسمت به معرفی توان پدافندی جمهوری اسلامی ایران خواهد پرداخت.

در گزارش های پیشین درخصوص رادار های و موشک های ساخت ایران در حوزه پدافند هوایی، به برخی از این سامانه ها که با اتکا به توان داخلی و به دست متخصصان ایرانی ساخته شده اند، پرداختیم و در ادامه، به معرفی تعداد بیشتری از موشک های خواهیم پرداخت که شکارچیانی برای حراست از آسمان ایران هستند.

تلاش؛ اولین گام در طراحی و ساخت موشک بومی

سامانه تلاش در واقع تلاشی برای افزودن یک موشک پیشرفته با قابلیت های عملیاتی مناسب به سامانه برد بلند اس-۲۰۰ بود. سامانه اس-۲۰۰ در چند مرحله دستخوش بهسازی های مختلفی به صورت کاملاً بومی شد که حتی باعث تعجب فرمانده نیروی هوایی روسیه به عنوان کشور فروشنده در بازدید از این سامانه در ایران شده بود، اما موشک بزرگ و سنگین سامانه اس-۲۰۰ برای انهدام اهداف با مانورپذیری بالا مناسب نبوده و ضمناً کمینه برد و ارتفاع قابل درگیری آن نیز نسبتاً زیاد بود. از سوی دیگر استفاده از سوخت مایع در سامانه اس-۲۰۰ نیز مشکلات خاص خود را داشت.

در نتیجه متخصصان داخلی به سراغ طراحی و ساخت موشک هایی چابک با فناوری سوخت جامد و آخرین دستاورد ها در زمینه هدایت و کنترل و ناوبری و الکترونیک پیشرفته برای افزوده شدن به سامانه اس-۲۰۰ رفتند.

صیاد-۲ موشکی است که در قالب سامانه تلاش به اس-۲۰۰ اضافه شد. سامانه تلاش خود در سه رده تلاش-۱ برای ارتفاع های پائین و متوسط، تلاش-۲ برای ارتفاع متوسط به بالا و تلاش-۳ برای ارتفاع بالا و خیلی بالا آزمایش شده و به کار گرفته شدند.

موشک سوخت جامد صیاد-۲ به عنوان اولین موشک پدافند هوایی که طراحی آن به طور کامل بومی بوده و تفاوت های محسوسی با نمونه های خارجی دارد مطرح است. خط تولید این موشک در مهر ۱۳۹۲ افتتاح شد.

در این موشک بر خلاف شاهین و شلمچه که تفاوت ظاهری خاصی با موشک هاوک نداشتند تفاوت هایی با خط مبنای طراحی یعنی موشک استاندارد آمریکا قابل مشاهده است.

موشک استاندارد از خرید های قبل از انقلاب بوده است که در دوران پس از جنگ تحمیلی تحت چند برنامه بهسازی و ارتقاء قرار گرفت. صیاد-۲ در شکل بال ها و قطر بدنه مشابه نمونه هایی از موشک استاندارد است، اما نگاه دقیقی به اجزاء بال و طول بدنه، تفاوت های متعدد آن را با استاندارد نشان می دهد.

تفاوت بارز دیگر، شکل بالک های کنترلی صیاد-۲ است که به وضوح نشان می دهد یک طراحی کامل روی آن انجام شده است. واقعیت این است که هر چند افراد بدبین یا دشمنان موشک صیاد-۲ را کپی یا مهندسی معکوس نمونه ای از موشک های استاندارد بدانند، یک مهندس ساده نیز می تواند دریابد که این میزان تغییرات، خارج از حد کپی سازی و مهندسی معکوس بوده است.

بدون اجرای حلقه های طراحی، شبیه سازی های آیرودینامیک و سازه و تکرار های لازم و طی کردن تمام مراحل طراحی جزئی، امکان ساخت و بعد نیز تولید موشکی که در رزمایش های متعدد، موفق به ساقط کردن اهداف ریز و درشت شده وجود ندارد.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

موشک صیاد-۲ و پرتابگر آن

برد موشک «صیاد-۲» برابر ۷۵ کیلومتر و سقف ارتفاع درگیری آن ۲۷ تا ۳۰ کیلومتر ذکر شده است. این سقف ارتفاع، بیشتر از ارتفاع پرواز تمام انواع پرنده های رزمی و شناسایی عملیاتی دشمنان ایران است.

تاکنون چند نمونه از موشک های صیاد-۲ مشاهده شده و این تنوع نشان دهنده بومی بودن و پویایی طراحی این موشک است. در فیلم های منتشر شده به همراه رونمایی از خط تولید موشک صیاد-۲، سامانه به کارگیرنده آن که احتمالاً سامانه تلاش-۲ بوده است، قابلیت ارتباط با سه پرتابگر که هر یک از چهار موشک برخوردار هستند از روی تصاویر نمایشگر های کنترل سامانه قابل مشاهده بود هر چند که اعلام نشد سامانه تلاش امکان درگیری همزمان با چند هدف را دارد یا خیر.

موشک صیاد-۲ در سامانه تلاش به واسطه رادار کنترل آتش ساخت داخل به نام افق هدایت می شود. به کمک این موشک، سامانه اس-۲۰۰ می تواند با اهداف کوچک درگیر شده و در برد های متوسط و کمتر، به جای موشک های اصلی خود از موشک های صیاد-۲ استفاده کند.

در شهریور ۱۳۹۴ سامانه جدید "تلاش" به عنوان نسخه نهایی در سیر سامانه های تلاش-۱ و ۲ و ۳ رونمایی شد که موشک های صیاد-۲ و ۳ را به صورت ترکیبی به همراه رادار کنترل آتش، اتاق فرماندهی و کنترل و سامانه تولید توان بومی، ولی با رادار کشف هدف سامانه اس-۲۰۰ به کار می گرفت.

در سامانه تلاش-۳ و بعداً سامانه تلاش، موشک های صیاد-۳ برای درگیری با اهداف در ارتفاع بالا و برد بالاتر از متوسط به سامانه اضافه شدند. صیاد-۳ هر چند از نظر ابعاد فقط کمی کشیده تر از صیاد-۲ است، اما برد آن به بالای ۱۲۰ کیلومتر افزایش یافته و سقف ارتفاع آن نیز ۲۷ تا ۳۰ کیلومتر عنوان شده است. این موشک ۱۰۳۰ کیلوگرمی از پرتابگر مشابه صیاد-۲ پرتاب می شود. خط تولید این موشک در ۳۱ تیر ۱۳۹۶ افتتاح شد.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

موشک صیاد-۲ (بالا) و صیاد-۳ (پائین)

از مقایسه تصاویر موشک صیاد-۳ با صیاد-۲ و نیز مشابه بودن پرتابگر آن ها به نظر می رسد نمونه جدید، تفاوت قطر با نمونه قبلی ندارد. اما طول صیاد-۳ اندکی از صیاد-۲ بیشتر است. با این وجود، برد صیاد-۳ در حدود ۶۰ درصد بیشتر از نسل قبلی خود است. این امر نشان دهنده استفاده از فناوری پیشرفته تر احتمالاً در بخش سازه برای سبک سازی و در بخش سوخت جامد و نیز طراحی بهینه تر پیشران، برای تولید نیروی رانش بیشتر است.

پانزده خرداد؛ جدیدترین نمونه از خانواده تلاش

در میانه خرداد ۱۳۹۸، سامانه جدیدی به نام "پانزده خرداد" رونمایی شد. این سامانه به نوعی یک ارتقاء کامل بر روی سامانه تلاش بود. فصل مشترک تلاش و پانزده خرداد، استفاده از موشک های صیاد-۲ و ۳ است، اما تفاوت بارز آنها، عدم نیاز به رادار های سامانه اس-۲۰۰ به واسطه استفاده از یک رادار آرایه فازی پیشرفته و جدید و البته تجمیع رادار های کشف و ردگیری هدف و هدایت موشک و نیز اتاق کنترل و فرماندهی بر روی یک خودرو است.

این کار به مدد استفاده از آخرین فناوری های پیشرفته در زمینه ساخت رادار های آرایه فازی و زیرسامانه های جدید و کوچک نسبت به نمونه های قبلی صورت گرفت. در نتیجه یک آتشبار سامانه پانزده خرداد در کمترین حالت تنها از دو خودرو شامل رادار و پرتابگر تشکیل شده است. البته برای درگیری مؤثر با ۶ هدف که نیازمند شلیک دو موشک به هر هدف است، سامانه پانزده خرداد از سه پرتابگر چهار فروندی بهره خواهد برد.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

به ترتیب از سمت راست: موشک های صیاد-۳، صیاد-۲ و رادار نجم ۸۰۴ در سامانه پانزده خرداد

این به دلیل ویژگی بسیار مهم این سامانه یعنی قابلیت درگیری همزمان با ۶ هدف است. در صورت شبکه شدن چند آتشبار سامانه پانزده خرداد با یکدیگر و تشکیل یک گردان که رویه مرسوم سامانه های پدافند هوایی مطرح دنیا است، قابلیت درگیری همزمان با تعداد بیشتری هدف در دفاع از یک منطقه حساس ایجاد می شود در حالی که آتشبار ها می توانند ده ها کیلومتر از یکدیگر فاصله داشته و پوشش منطقه ای مناسبی را نیز پیرامون هدف ایجاد کنند.

رادار مورد استفاده در سامانه پانزده خرداد، به نام نجم ۸۰۴ ساخت صنایع الکترونیک وزارت دفاع در شیراز بوده و برد کشف آن ۱۵۰ و برد ردگیری آن ۱۲۰ کیلومتر عنوان شده است. به علاوه سامانه پانزده خرداد قابلیت کشف اهداف با سطح مقطع راداری پائین را در فاصله ۸۵ کیلومتری و درگیری با آن ها را از فاصله ۴۵ کیلومتری دارد.

نکته مهم در این باره این است که رادار کاوش در سامانه مرصاد که طراحی قدیمی آن به واسطه نمونه برداری از سامانه خارجی مشهود بود، توانایی کشف اهداف با سطح مقطع ۰.۵ متر مربع را از فاصله ۱۱۰ کیلومتری داشت بنابراین پس از گذشت نزدیک به ۱۰ سال از توسعه رادار کاوش و پیشرفت های مختلف متخصصان کشورمان در زمینه رادار، توانایی نجم ۸۰۴ در کشف اهداف پنهانکار باید بسیار بالا باشد.

صیاد؛ نمونه سپاهی تلاش

سامانه صیاد ساخته شده توسط نیروی هوافضای سپاه از ترکیب موشک های صیاد-۲ با پرتابگر چهار فروندی و رادار نجم-۸۰۲ ساخته شده است. در واقع سپاه با توجه به برخورداری از رادار نجم ۸۰۲، با دریافت موشک های صیاد-۲ به سرعت سامانه صیاد را در میانه دهه ۱۳۹۰ آماده و عملیاتی کرد؛ اتفاقی که بعداً در سامانه پانزده خرداد با کمی تفاوت رخ داد.

نکته مهم در سامانه صیاد، قابلیت درگیری همزمان با سه هدف به واسطه توانایی سامانه نجم-۸۰۲ بود. شش پرتابگر چهار فروندی حامل موشک های صیاد-۲ تحت اختیار سامانه صیاد، قابل به کارگیری است.

در نتیجه سامانه صیاد، با در اختیار داشتن ۲۴ موشک، تعداد کافی صیاد-۲ برای درگیری با حملات هوایی پیاپی دشمن را خواهد داشت. ممکن است که موشک های صیاد-۳ نیز به سامانه صیاد ساخت سپاه اضافه شده باشند.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

پرتابگر موشک صیاد-۲ و رادار نجم ۸۰۲ در سامانه صیاد

 رعد-۱

سامانه رعد-۱ به صورت حاشیه ای و بدون ذکر اسم در نمایشگاه دستاورد های نیروی هوافضای سپاه در سال ۹۳ مشاهده شد. اما در رژه نیرو های مسلح سامانه مذکور با نام رعد-۱ حضور یافته و در مستند های نیروی هوافضا نیز خط تولید آن مشاهده شد.

به نظر می رسد در رعد-۱ با حفظ موشک سامانه سام-۶، پرتابگر زرهی شنی دار قبلی با یک پرتابگر سوار بر کامیون تعویض شده و اتاق کاربران نیز در زیر پرتابگر جا داده شده است. همچنین در رژه نیرو های مسلح یک کامیون با نام "رادار سامانه رعد-۱" حضور داشت، اما جزئیاتی از رادار مشهود نبود. با این تفاسیر، سامانه رعد-۱ از همان برد ۲۵ کیلومتری سام-۶ برخوردار بوده، اما قابلیت های کاربردی آن با سامانه های دیجیتال و نرم افزار های مدیریت سامانه به روز شده است. این سامانه برای درگیری با طیفی از اهداف مانند پهپادها، بالگرد ها و برخی هواپیما های رزمی سرنشین دار کاملاً کارامد است.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

سامانه رعد-۱

در نمایشگاه دستاورد های چهل ساله انقلاب اسلامی در دهه فجر ۱۳۹۷ در مصلی تهران، در کنار موشک های پدافند هوایی طائر-۲ و صیاد-۲ یک موشک کوچکتر به نام "نهم دی" به نمایش گذاشته شده بود. گفته های غیررسمی پیرامون این موشک حاکی از برد ۳۰ کیلومتری آن است. در صورت صحت این اخبار، این موشک با تعداد بالاتر روی هر پرتابگر، قابل جایگزینی با سامانه های سام-۶ و رعد-۱ است. به نظر می رسد همچنان باید منتظر اعلام رسمی خبر ها پیرامون این موشک ناشناخته بود.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

موشک مطرح شده به نام نهم دی

رعد-۲

برای اولین بار در نشست خبری فرمانده وقت کل سپاه در اواخر شهریور ۱۳۹۱، نام سامانه پدافند هوایی رعد با برد ۵۰ کیلومتر و ارتفاع هدف تا ۲۷ کیلومتر مطرح شد. این سامانه در رژه نیرو های مسلح در ۳۱ شهریور همان سال در معرض دید قرار گرفت. مشاهده رعد سبب تعجب کارشناسان خارجی گردید، زیرا سامانه ای شبیه به نمونه بوک-ام-۲ روسی، اما با تفاوت های محسوس که نشان از طراحی داخلی داشت به نمایش در آمده بود. این سامانه قابلیت درگیری با یک هدف را داشت.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

سامانه رعد در سال ۱۳۹۱

سامانه رعد مجهز به سه موشک طائر-۲ بود. در بهار سال ۹۳ و در نمایشگاه دستاورد های نیروی هوافضای سپاه که مورد بازدید فرمانده کل قوا قرار گرفت، نمونه بهبود یافته این سامانه به نام رعد-۲ مشاهده شد که با بهره گیری از سامانه های الکترواپتیکی با برد بلند، مستقر شده روی یک خودروی جدا از پرتابگر، امکان درگیری مؤثر با اهداف هوایی متنوع را در شرایط مختلف خصوصاً وجود جنگ الکترونیک شدید داشت.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

زیرسامانه الکترواپتیکی مورد استفاده در سامانه رعد-۲

سوم خرداد؛ ثبت اولین شکار

سامانه سوم خرداد در همان نمایشگاه به عنوان نمونه جدید سامانه رعد برای اولین بار به نمایش در آمد. در این سامانه چند خودروی حامل رادار و موشک به همراه چند خودروی صرفاً حامل موشک، به یک رادار جستجو و مراقبت هوایی مانند بشیر متصل شده و جمعاً یک آتشبار سامانه سوم خرداد را تشکیل می دهند.

رادار آرایه فازی مستقر شده روی پرتابگر سامانه سوم خرداد دارای ۱۷۰۰ المان بوده و توانایی هدایت همزمان ۸ موشک به سمت ۴ هدف مجزا را دارد. این برای اولین بار بود که یک سامانه ساخت داخل به توانایی درگیری همزمان با این تعداد هدف دست می یافت. همچنین موشک های طائر-۲ ب و طائر-۲ س نیز در همان نمایشگاه مشاهده شدند که نشان از تنوع موشک های مورد استفاده در این سامانه را داشت.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

اولین نمونه رونمایی شده از سامانه سوم خرداد در اردیبهشت ۱۳۹۳

سامانه سوم خرداد هر ساله در رژه نیرو های مسلح مشاهده شده و به مرور تغییرات جزئی نیز در ظاهر خودروی رادار و پرتابگر آن قابل تشخیص بود. همچنین موشک های طائر-۲ نیز از سامانه رعد تا سوم خرداد به مرور تغییراتی داشته و دستکم سه نسل مختلف آن نمایش داده شده است.

در توضیحات مسئولین سپاه به فرمانده کل قوا در نمایشگاه سال ۹۳ اعلام شد که سامانه سوم خرداد در آینده به موشک هایی با برد ۱۰۰ و سپس ۲۰۰ کیلومتر مجهز خواهد شد. از این رو احتمال داده می شود که آخرین نمونه موشک های طائر-۲ که در رزمایش های پدافند هوایی در دو سال گذشته مشاهده شده موشکی با برد حدود ۱۰۰ کیلومتر باشد. البته سامانه سوم خرداد دستکم از سال ۱۳۹۴ قابلیت شلیک موشک های صیاد-۲ را نیز دارد که این امر در رزمایش ها به نمایش گذاشته شده است.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

سامانه سوم خرداد در نمایشگاه دهه فجر در بهمن ۱۳۹۷

نسل آخر موشک های به کار رفته در سامانه سوم خرداد، موفق به سرنگونی یکی از پیشرفته ترین و گرانقیمت ترین پهپاد های رژیم تروریستی آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز در اواخر بهار سال ۱۳۹۸ شد. این پهپاد که از خانواده گلوبال هاوک و مخصوص عملیات های نظارتی و جاسوسی در محیط های دریایی بود پس از یک رصد طولانی از پایگاه مبدأ و به گفته وزیر دفاع، ردگیری توسط رادار بومی ثامن، توسط سامانه سوم خرداد مورد اصابت موشک بومی قرار گرفته و منهدم شد.

این هواپیما در زمان اصابت موشک ۲۲ کیلومتر از پرتابگر فاصله داشته و در ارتفاع بیش از ۱۵ کیلومتری در حال پرواز بود. بدین ترتیب، اولین شکار عملیاتی توسط یک سامانه تماماً بومی ایرانی، به نام سامانه سوم خرداد ثبت شده و سند محکمی بر توانایی بالای سامانه های بومی پدافند هوایی ایرانی چه رادار های مراقبت و هشدار اولیه مانند ثامن و چه سامانه های موشکی ارائه کرد.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

طبس

سامانه طبس به عنوان نمونه ای ساده تر و ارزان قیمت تر از سوم خرداد با توانایی درگیری با یک هدف ساخته و ارائه شده است. این سامانه از انواع موشک های طائر-۲ و موشک صیاد-۲ بهره می برد. یک رادار دارای صفحه تخت با مساحت قابل توجه روی خودرو با ظرفیت سه موشک (همانند سامانه سوم خرداد) مستقر شده است. ویژگی مهم استقرار پرتابگر و رادار روی یک خودرو که احتمالاً با تعداد دیگری خودروی مشابه، شبکه شده و یک آتشبار سامانه طبس را می سازند، پایداری بالاتر مجموعه در برابر اقدامات الکترونیکی دشمن و نیز امکان فاصله گرفتن خودرو های پرتابگر از رادار اصلی کشف و مراقبت و خودروی فرماندهی و کنترل سامانه می شود.

خط و نشان موشک های ایران با شکار پهپاد آمریکایی + تصاویر

سامانه طبس

رونمایی از باور ایرانی در آینده نزدیک.

اما مهمترین دستاورد پدافند هوایی کشور که به دلیل عملکرد در برد بلند و ارتفاع بالا در رده راهبردی قرار می گیرد، باور-۳۷۳ نام دارد. پیچیدگی های مربوط به درگیری با چندین هدف از انواع مختلف به طور همزمان در برد ها و ارتفاع های مختلف و عدم وجود سابقه ای در طراحی چنین سامانه ای در کشور سبب شده تا باور-۳۷۳ به عنوان یکی از مهمترین پروژه های صنعتی کشور در دوران پس از انقلاب مطرح باشد.

undefined


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :