Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 98968
تاریخ انتشار : 3 شهریور 1376 0:0
تعداد بازدید : 425

سیمای سازندگی - 3

روایتی از هشت سال سازندگی
روایتی از هشت سال سازندگی فصل سوم-. شاخصهاي کيفي همانگونه که در بخشهاي پيشين مطرح شد ، توسعه و سازندگي در اساس مقوله اي غيرمادي و غيرفيزيکي است. فرايندهاي حرکت در يک جامعه ، در صورت توسعه اي بودن ، نهايتاً وضعيت زندگي را از حالتي خاص و مربوط به دوران گذشته تاريخي ، خارج و در وضعيتي جديد تثبيت مي کند که در نگرشهاي انسانها در اساس متحول شده و جامعه اي علم باور ، انسان باور ، و آينده باور پديد مي آيد . در عين حال در اين فرايند اساسي از تغيير و تحول ، فعاليتهاي ملموس که به نتايج مادي اقتصادي مي انجامد نيز به انجام مي رسد و از جمله در امور مختلف و متعدد سرمايه گذاري مي شود . شبکه راهها و ارتباطات نه تنها تغيير مي يابد ، بلکه گسترش پيدا مي کند ، منابع آب و خاک کشور به صورتي جديد همراه با ساختن سدها ، شبکه هاي جديد آبياري ، اجراي پروژه هاي ويژه آبخيزداري و مقولاتي از اين قبيل مهار و تنظيم شده و صنايع جديد ايجاد مي شود . شبکه هاي گسترده توليد و توزيع انرژي به وجود مي آيد ، رشد اقتصادي سرعت مي گيرد و در جامعه رو به نهادينه شدن مي گذارد . الگوهاي سکونتي به ويژه در ساخت و ساز شهري تحول اساسي مي يابد و ... اما باز هم بايد تاکيد کرد که توسعه در نهايت تغييري کيفي است و تمامي اين شاخصهاي کمي نمي تواند ذاتاً و به صورت نهايي فرايند توسعه را اندازه گيري کند . پس براي قضاوت نهايي و اصولي تر در حرکت سازندگي بايد به دنبال ارزيابي و داوري در زمينه هاي کيفي زندگي رفت . در عين حال ، مباني اطلاعاتي ـ آماري موجود در جوامع در حال توسعه اجازه نمي دهد که اين ارزيابي به صورت رياضي و با ارائه کميات ذيربط صورت گيرد . پس گريزي نيست جز آنکه از اين زمينه هاي اساسي به قضاوتهاي توصيفي بسنده کنيم . در اين توصيف مي توان از گونه اي رتبه بندي ترتيبي استفاده کرد و يا در نظر گرفتن رتبه بندي خاص از نظر تغييرات ايجاد شده در اين مقولات به داوري نشست که مثلاً از ديدگاه توسعه و سازندگي آيا وضعيت شاخصي کيفي نسبت به شروع دوره بهبود يافته ، تغيير محسوسي نکرده و اساساً تنزل يافته است . بر اين اساس کوشيده ايم تا شاخصهاي کيفي مطرح شده در قسمت قبل را با رتبه بندي مورد بحث طبقه بندي کنيم . نتايج حاصله در دو جدول شماره 11 و 12 آمده است . جداول فوق نشان مي دهد که در 8 سال گذشته ، دست کم در 26 مورد از شاخصهاي کيفي سازندگي و توسعه ، جامعه ما تغييرات چشمگيري در جهت بهبودي اين شاخصها نشان داده است . در عين حال ، تعداد قابل توجهي از اين شاخصهاي بهبود يافته (11 شاخص) در حوزه اقتصادي (ساختار اقتصادي ، ساختار زيربنايي و ساختار معيشتي ) قرار داشته است . همين جداول نشان مي دهند که همانگونه که انتظار مي رود هنوز راه درازي تا به سرانجام رسيدن فرايند توسعه و نوسازي کشور در پيش است . در اين زمينه و بر اساس آنچه در جدول شماره 12 آمده است بايد در برنامه هاي آتي کشور به 43 شاخص مشخص شده در اين جدول و ارتقاء کيفي اين شاخصها که عمدتاً در حوزه هاي فرهنگي ، عملي ـ فني ، بين المللي و سياسي قرار دارند توجه ويژه داشت. فصل چهارم-. تحولات ساختاري در بخشهاي اقتصادي و اجتماعي در انتها لازم است با وجود ارايه بحث تفصيلي و جداگانه در زمينه هر يک از بخشهاي فعاليت اقتصادي ـ اجتماعي در بخشهاي بعدي ، به ارايه نکات عمده تحولاتي که در اين بخشها صورت گرفته است، پرداخته شود . نکات عمده مورد نظر ، در برگيرنده تحولات ساختاري است که در هر يک از اين حوزه ها صورت گرفته و در صورت تداوم مي تواند فرايند سازندگي و توسعه کشور را نهادينه و درون زا سازد . اين تحولات ساختاري داراي ويژگي هاي اساسي زير است . - هر تحول ساختاري بيانگر تغيير عمده و مهم در نگرش و جهت گيريهاي اصلي در حوزه ذيربط است . - هر تحول ساختاري علاوه بر تغيير نگرش همراه با فعاليتهاي مشخص اجرايي است . - فعاليتهاي اجرايي انجام شده در هر زمينه به همراه گفتگو پيرامون آن ، فضايي را ايجاد کرده که ضرورت تحول ساختاري براي توسعه و سازندگي جامعه در سطحي نسبتاً عمومي پذيرفته شده است. با توجه به نکات فوق ، تحولات ساختاري عمده و اساسي حاصله طي دوران 8 ساله اخير در حوزه هاي دوازده گانه ذيل طبقه بندي و به صورت فشرده مطرح مي شوند . اين حوزه ها عبارتند از: 1- حوزه کلان 2- کشاورزي 3- صنعت و معدن 4- حمل و نقل و ارتباطات 5- انرژي 6- نفت و گاز 7- مخابرات 8- منابع آب 9- مسکن و عمران شهري 10- بازرگاني داخلي 11- آموزش 12- تامين و رفاه اجتماعي 1- حوزه کلان تحولات ساختاري در اين حوزه عبارتند از : الف ـ تاکيد بر آزادسازي فعاليتهاي اقتصادي از قيود و محدوديتهاي غيرضروري ناشي از دخالتهاي مستقيم دولت ب ـ استفاده گسترده از انگيزه خصوصي در ساماندهي فعاليتهاي توليد و توزيع اقتصادي ج ـ تاکيد هر چه بيشتر بر ضرورت رقابتي کردن بازارهاي اقتصادي د ـ تاکيد بر آينده نگري طراحي و تدوين چشم اندازهاي بلندمدت اقتصادي ـ اجتماعي ، و تنظيم حرکتهاي کوتاه مدت جامعه در چارچوب چشم اندازهاي مورد بحث هـ ـ گسترش سازمان بورس اوراق بهادار و بازار سرمايه و ـ گسترش و تعميم مالکيت عمومي به ويژه با تشويق تشکيل شرکتهاي مختلف و متنوع سرمايه گذاري ز ـ ضرورت کنترل نقدينگي و هدايت توسعه اي آن ح ـ حرکت در جهت حذف انحرافات از بازارهاي اقتصادي و واقعي کردن قيمتها به ويژه از طريق ايجاد کشش پذيري عرضه . ط ـ حرکت منسجم به طرف تمرکز زدايي اجرايي و افزايش اختيارات استانها در طراحي و اجراي امور ي ـ تجهيز کامل جامعه در جهت کنترل مواليد و کاهش نرخ رشد جمعيت ک ـ کاهش و حذف تدريجي کسري بودجه ل ـ محدود کردن فعاليتهاي تصدي دولت و اقتصادي کردن فعاليتهاي اقتصادي باقي مانده در بخش عمومي م ـ اتکاء بيشتر طرف درآمدي بودجه بر ماليتهاي سالم سازي شده ن ـ افزايش سهم بودجه هاي عمراني و به ويژه فعاليتهاي زيربنايي س ـ افزايش سهم بودجه تامين و رفاه اجتماعي ع ـ پي گيري و تلاش در جهت حفظ محيط زيست طبيعي و انساني کشور از راههاي گوناگون و از جمله احياء مراتع و جنگلها ، جلوگيري از فرسايش خاک و پيشروي کوير ، الزامات فعاليتهاي توليدي به رعايت موازين علمي ـ فني مربوط به محيط زيست ، متناسب کردن اوقات فراغت مردم با ضرورتهاي زندگي 2- بخش کشاورزي الف ـ به کارگيري اصول اقتصادي در فعاليتهاي کشاورزي (تعديل قيمتها ، حذف انحرافات از بازار ، عقلايي کردن يارانه ، ... ) ب ـ يکپارچه سازي اراضي کوچک کشاورزي با اتکاء بدون قيد و شرط بر تمايل و مشارکت کشاورزان و پرهيز کامل از اجبار آنان به اين امر . ج ـ جهاني کردن فعاليتهاي کشاورزي کشور با توجه ويژه به مزيتهاي نسبي کشور در اين بخش د ـ تداوم فعاليتهاي دولت در زير بناسازي در زمينه هاي مهار منابع آب و خاک و فراهم آوردن تسهيلات تقويت کننده (نهادهاي تحقيقاتي ، نهادهاي حمايتي) هـ ـ ادغام نتايج فعاليتهاي تحقيقاتي و علمي در فعاليتهاي کشاورزي کشور و ـ ايجاد و تعميم فعاليتهاي بيمه به محصولات عمده و اساسي کشاورزي ز ـ تغيير نظام آبياري سنتي و نيمه سنتي به آبياري نوين علمي متناسب با وضعيت کشور (آبياري باراني ، قطره اي و .. ) ح ـ ايجاد تشکلها و نهادهاي مردمي ـ علمي در جهت حمايت صنفي ـ سياسي از توليد کشاورزي 3- بخش صنعت و معدن الف ـ تقويت بيش از پيش صنايع اساسي و مادر (صنعت فولاد ، صنعت پتروشيمي ، صنايع قالب سازي و ريخته گري، ... ) ب ـ تداوم فعاليت در زمينه انطباق فعاليتهاي استخراج معدن کشور با اصول و موازين نوين علمي ـ فني و استفاده بهينه از اين معادن با تاکيد بر متنوع سازي نوع فعاليت ج ـ تقويت شهرکهاي صنعتي در تمامي مناطق کشور با جهت گيري حمايت وسيع از صنايع نوين و در اندازه متوسط در تمامي زمينه ها د ـ ايجاد امنيت سرمايه هـ ـ ايجاد موسسات و نهادهاي تحقيقاتي ، مالي ، کنترل کيفيت ، بازاريابي ، طراحي مهندسي و ساير نهادهاي حمايتي براي صنايع کشور . و ـ رقابتي کردن بازار صنعتي ز ـ حمايت از صنايع به منظور ورود به بازارهاي خارجي و گسترش صادرات نوين صنعتي 4- بخش انرژي - تامين کافي و به موقع انرژي براي مصارف توليدي ، توزيعي و خانوارها - متنوع کردن انرژي قابل عرضه با تاکيد بر تناسب گونه انرژي براي گونه ويژه مصرف آن - سالم سازي انرژي مصرفي از نظر محيط زيست طبيعي و انساني - عقلايي کردن مصرف انرژي و مديريت بهينه تقاضاي انرژي در سطح جامعه - بين المللي کردن صحنه انرژي به منظور استفاده بهينه از ظرفيتهاي موجود توليد و مصرف انرژي 5- نفت و گاز تقويت سازمان اوپک - بهينه سازي توليد نفت با توجه ويژه به ظرفيت سازي جديد ، صيانت از ذخاير نفت کشور ، استفاده بهينه و با اولويت از حوزه هاي مشترک - تکميل خود اتکايي کشور در مصرف فرآورده هاي نفتي - تقويت صادرات فرآورده هاي نفتي - صادرات گاز 6- حمل و نقل و ارتباطات الف ـ پي گيري و تداوم فعاليت در زمينه گسترش شبکه آزاد راهها ب ـ گسترش شبکه راه آهن ج ـ گسترش شبکه ارتباطات هوايي د ـ گسترش شبکه ارتباطات دريايي هـ ـ بين المللي کردن شبکه هاي ارتباطي و استفاده معقول از ظرفيتهاي کشور در اين زمينه ها 7- مخابرات و ارتباطات الکترونيک الف ـ تعميم خدمات ارتباطي غير جاده اي به تمامي نقاط و تمامي فعاليتها ب ـ بازسازي و ارتقاء فني ارتباطات مخابراتي ج ـ ايجاد تنوع لازم در اين نوع از ارتباطات د ـ تعميم شبکه هاي ارتباطات اطلاعاتي ماهواره های -کامپيوتري 8- منابع آب الف ـ تلاش پي گير در جهت مهار منابع آب کشور و جلوگيري از اتلاف آن ب ـ هدايت منابع آب به نقاط بهينه مصرف با حداقل اتلاف ممکن ج ـ مديريت تقاضاي آب و عقلايي کردن مصرف آن د ـ تعميم آب رساني سالم بهداشتي به تمام جمعيت کشور 9- مسکن و عمران شهري الف ـ تلاش پي گير در جهت طراحي و اجراي طمينه هاي لازم براي تامين مسکن متناسب براي اقشار متوسط و پايين تر جامعه توسط نهادهاي عمومي ب ـ حرکتهاي متکي بر چشم اندازهاي بلند مدت در زمينه گسترش شهرنشيني کشور ج ـ انطباق فعاليتهاي مسکن سازي کشور با موازين علمي ـ فني متناسب وضعيت کشور و طولاني تر کردن عمر مفيد ساختمانها د ـ تعميم خدمات شهري اصولي و استاندارد توسط شهرداريهاي کشور هـ ـ تقويت خوداتکايي مالي شهرداريها و ـ تامين فاضلاب شهري و استفاده بهينه علمي از آنها ز ـ سالم سازي محيط زيست شهري از راهها و موازين نوين علمي از جمله با تاکيد بر سالم سازي و بازيافت زباله ها و استفاده بهينه از اين گونه مواد 10- بازرگاني داخلي الف ـ تعميم فروشگاههاي بزرگ زنجيره اي و تعميم مالکيت اين فروشگاهها ب ـ تقويت فروشگاههاي بزرگ تعاوني و توزيع کالا براي اقشار مختلف جامعه ج ـ ايجاد و تقويت رقابت سالم بخش عمومي با بخش غيردولتي در اين زمينه 11- آموزش و تحقيقات الف ـ تعميم باسوادی عمومي ب ـ تاکيد بر آموزش فني و حرفه اي ج ـ تاکيد بر آموزشهاي دوره هاي بالاتر از کارشناسي د ـ تغيير بنيادين نظام آموزش عمومي و توسعه اي کردن اين آموزشها هـ ـ تقويت هر چه بيشتر موسسات تحقيقاتي ،«پژوهش و گسترش» و ـ تقويت هر چه بيشتر نهادهاي تحقيقات کاربردي ز ـ تقويت هر چه بيشتر ارتباطات علمي ـ فني ايران و جهان 12- تامين و حمايت اجتماعي الف ـ تعميم پوشش خدمات بيمه اي به تمام اقشار جامعه ب ـ تعميم پوشش خدمات به روستاهاي کشور ج ـ تعميم خدمات حمايتي به تمام اقشار نيازمند جامعه د ـ تعميم و تعميق خدمات عمومي بيمه درمان هـ ـ تعميم و تعميق خدمات اصلي و اوليه بهداشت و پيشگيري *منیع : سیمای سازندگی «زیرساخت تمدن اسلامی» روایتی از هشت سال سازندگی در دوران ریاست جمهوری آیت الله هاشمی رفسنجانی، ج 1 ، ص 1 تا 77، سال انتشار 1376