Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 98995
تاریخ انتشار : 5 تیر 1384 0:0
تعداد مشاهدات : 265

کشت گیاهی متفاوت با خشخاش

گفت و گو با مهندس محمدرضا سعیدی
گفت و گو با مهندس محمدرضا سعیدی اشاره : نظام دارویی کشور طی سال گذشته ، موفق به دریافت مجوزی از مجمع تشخیص مصلحت نظام مبنی بر کشت شقایق الیفرا یعنی نوعی شقایق که برخلاف خشخاش ، با تیغ زدن ، هیچ ماده مخدری از آن خارج نمی شود، شده است ، به گونه ای که با توسعه طرح تولید و تکثیر این گیاه نظام سلامت کشور می تواند در موقعیتی قرار بگیرد که به خودکفایی در تولید مواد اولیه داروهای نارکوتیک و نیز داروهای درمان اعتیاد دست یابد. گفتگوی ما را با مهندس محمدرضاسعیدی ، از فعالان تولید مواد اولیه دارویی کشور و معاون برنامه ریزی تنها شرکت تولید مواد اولیه داروهای نارکوتیک در منطقه بخوانید. س : می دانیم بحث کشت شقایق الیفرا و تامین مواد اولیه داروهای نارکوتیک (مخدر) از آن ، مورد مناقشه بسیاری از کارشناسان بوده است. از این روی برایمان از تفاوت ها و مشابهت های این گیاه با خشخاش بگویید؟ ج : ابتدا باید بگویم که نیاز سالانه کشور ما به داروهای نارکوتیک (داروهای مخدری چون مرفین و کدئین) حدود 30 تن است که تقریبا 70 درصد آن از طریق واردات CPS یا اوپیم قانونی و 30 درصد آن از طریق کشفیات تامین می شود. از آنجا که مدیریت تامین بخش 30درصدی آن در دست ما نیست و تولید قسمت عمده آن هم در انحصار خارجی ها است ، پس جای خالی محملی که از طریق آن در تامین مواد اولیه نارکوتیک خودکفا شدیم ؛ احساس می شد. در واقع بحث کشت شقایق الیفرا و تامین و استخراج مواد اولیه دارویی از آن نیز از اینجا آغاز شد. از ویژگی اصلی این گیاه که در مناطق کوهستانی کشور رشد می کند آن است که بر خلاف خشخاش تریاک دار (کوکنار) با تیغ زدن به گرزه آن ، هیچ ماده مخدری (صمغ یا شیره گیاه) خارج نمی شود و به همین دلیل قابل سوء استفاده نیست ، بلکه باید طی یک فرآیند پیچیده شیمیایی و در آزمایشگاه ، اقدام به استخراج آلکالوئیدهای دارویی از آن کرد. س : چگونه به اثرات دارویی این گیاه در ترک اعتیاد دست یافتید؟ ج : اصولا داروهای نارکوتیک، داروهای ضد دردی هستند که طیف وسیعی از کاربرد در مصارف پزشکی را شامل می شود. این داروها از 2منشائ تامین می شوند که یکی منشائ سنتزی ، یعنی تامین ملکول ها یا مواد اولیه شیمیایی از طریق سنتز آزمایشگاهی است و دیگری از طریق منشا طبیعی یا گیاهان دارویی است که در طبیعت یافت می شوند و تحت عملیات استخراج و جداسازی و طی یک فرآیند پیچیده شیمیایی ملکولی ، می توان ترکیباتی را با منشائ دارویی از آنها به دست آورد. کشت و تکثیر شقایق الیفرا در گروه دوم تامین مواد اولیه دارویی یعنی با منشائ طبیعی قرار می گیرد. داروهایی که منشائ طبیعی دارند، آلکالوئیدهایی هستند که از 2طریق قابل حصول هستند. یکی استفاده از شیره تریاک و دیگری استفاده از (CPS کنسانتره کاه شقایق الیفرا که حدود 85 تا صددرصد مرفین دارد). علاوه بر استفاده های ضد درد و مسکن از این نوع آلکالوئیدها می توانیم با تغییر مسیر واکنش های بیوشیمیایی موجود در شقایق الیفرا، اقدام به برداشت ملکول تبائین یا دیگر ملکول های غیر از مرفین بکنیم که تبائین منشائ اصلی سنتز داروهای درمان اعتیاد است. یعنی ما از این طریق نه تنها می توانیم نظام سلامت کشور را به سمت خودکفایی در تامین مواد اولیه دارویی سوق دهیم ، بلکه می توانیم در تولید داروهای درمان اعتیاد نیز به خودکفایی برسیم. س : استخراج آلکالوئیدهای دارویی از الیفرا تحت چه فرآیندی صورت می گیرد؟ ج : تهیه CPS از شقایق الیفرا مبتنی بر انجام الزاماتی چون همکاری ستاد مبارزه با مواد مخدر، مساعدت دستگاه بهداشت و سلامت کشور و نیز حرکت براساس قواعد بین المللی است. از لحظه به دست آوردن بذر مناسب ، تکثیر، کشت تحقیقاتی و صنعتی و تاسیس Plant تولید 3-CPS الی 4 سال زمان نیاز است و سرمایه گذاری های تحقیقاتی مفصلی چه در حوزه کاشت ، داشت ، برداشت و چه در حوزه تولید CPS باید صورت بگیرد. در حال حاضر حدود 150 گونه مختلف شقایق در دنیا وجود دارد که مهمترین گونه های گیاهی آن که می تواند آلکالوئیدهای باارزش دارویی تولید کند عبارتند از 2 دسته اصلی یعنی، Papaver Bracteatum که بهترین این گونه در مناطق کوهستانی ایران تولید می شود و از آن فقط تبائین استخراج می شود، Papaver Sominifrum که خود به 2 زیر گروه اصلی Papaver Sominifrum Opeifera یعنی گونه ای که با تیغ زدن از آن تریاک به دست می آید و در حال حاضر به صورت غیرقانونی در افغانستان تولید می شود و Papaver Sominifrum oliefera که با تیغ زدن از آن هیچ شیره ای خارج نمی شود، تقسیم می شود. در واقع تحت واکنش های شیمیایی 3 ملکول اصلی داروهای نارکوتیک یعنی مرفین ، کدئین و تبائین از این گیاه (الیفرا) استخراج می شود. س : آیا طرح استخراج داروهای نارکوتیک از گیاهان می تواند به مصارف دیگری نیز توسعه یابد؟ ج : البته. ما امیدواریم با مطالعات ژنتیکی و حمایت های متولیان عرصه های مختلف بتوانیم در آینده با تغییرات ژنتیکی داروهای متنوعی را در عرصه نارکوتیک ها از طریق کشت به دست آوریم. در واقع آرزوی ما آن است که راکتورها را برای تولید دارو به درون گیاه منتقل کنیم و حتی از گیاهان ، آلکالوئیدهای دیگری چون نوسکاپین (داروهای ضد سرطان و ضدسرفه) استخراج کنیم. س : آیا می شود به حضور موثر، حتی در بازارهای جهانی برای کسب جایگاه ویژه در تامین داروهای نارکوتیک امیدوار بود؟ ج : همان طور که گفتیم به دنبال صدور مجوز از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام برای کشت شقایق الیفرا و تولید مواد اولیه دارویی ، سال گذشته که البته تدوین آیین نامه آن در حال انجام است زمینه های تحقیقاتی خوبی برای استخراج آلکالوئیدها از شقایق الیفرا شکل گرفته است به گونه ای که اگر محیط حقوقی و حمایت بخشهای مختلف از این مساله فراهم باشد، ما به عنوان متخصص و صنعتگر به طور قاطع اعلام می کنیم که در آینده می توانیم یکی از بهترین های جهان در عرصه تولید مواد اولیه داروهای نارکوتیک باشیم و به اعتبار نیروی انسانی فرهیخته ، کارشناس و متخصص در صنعت دارویی کشور می توانیم عملیات استخراج ، جداسازی و تولید مواد دارویی را پس از کشت انجام دهیم. * گفت و گو از پونه شیرازی * منبع : www.dchq.ir ، یكشنبه، ۵ تیر ۱۳۸۴