Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 99583
تاریخ انتشار : 19 مهر 1385 0:0
تعداد مشاهدات : 126

موفقيت محققان ايراني در توليد پلاستيك از آب پنير

گفت و گو با دكتر عبدالرسول اروميه ای
اشاره : ضايعات و زباله هاي پلاستيكي به جا مانده از محصولات غذايي همواره در قالب يك معضل بزرگ مطرح بوده است... اين پلاستيك هاي دور ريخته شده كه در واقع زماني بسته بندي مواد خوراكي و بهداشتي را تشكيل مي داده اند، آلودگي هاي زيست محيطي وسيعي ايجاد مي كنند. پلاستيك با ماندگاري حدود 300 سال يك ماده تجزيه ناپذير محسوب مي شود. خبر توليد پلاستيك هاي خوراكي شايد موجبات تعجب بسياري از افراد را برانگيزد اما واقعيت اين است كه هم اكنون دنيا به سمت توليد و استفاده از پلاستيك هاي زيست تخريب پذير و خوراكي پيش مي رود. در همين راستا محققان كشورمان با تلاش شبانه روزي به دستاوردهاي مهمي در توليد اين نوع پلاستيك ها دست يافته اند. در اين رابطه خبرنگار ما با دكتر عبدالرسول اروميه اي، عضو هيئت علمي و مدير گروه پلاستيك پژوهشگاه پليمر و پتروشيمي ايران گفتگويي انجام داده است. دكتر اروميه اي كه در راس يك گروه پژوهشي در اين زمينه تحقيقات زيادي انجام داده است درباره چگونگي توليد پلاستيك هاي جديد، زيست تخريب پذير و خوراكي و انواع بسته بندي مواد غذايي و دارويي توضيحاتي داده كه از نظر شما مي گذرد. *** س : فرايند توليد پلاستيك زيست تخريب پذير را توضيح دهيد. ج : مصرف گسترده پلاستيك براي بسته بندي باعث رشد و افزايش ضايعات و زباله هاي پلاستيكي شده است. در حال حاضر حدود 30 درصد زباله هاي شهري را ضايعات پلاستيكي تشكيل مي دهد كه براي بسته بندي مواد خوراكي، بهداشتي، دارويي و غيرخوراكي به كار مي رود. ماندگاري بسيار طولاني پلاستيك كه عمري حدود 300 سال را بالغ مي شود علاوه بر آلودگي هاي زيست محيطي، سبب از بين رفتن زيبايي شهرها و طبيعت مي شود از سوي ديگر بازيافت آن هم داراي مشكلات و هزينه هاي اقتصادي فراواني است. به همين دليل در كشورهاي صنعتي و پيشرفته تحقيقات گسترده اي روي ساخت پلاستيك هاي زيست تخريب پذير آغاز شده است اين پلاستيك ها پس از دور ريخته شدن ظرف يك الي دو هفته تبديل به CO2 و H2O از بين مي رود (دي اكسيد كربن و آب) مي شود و در نتيجه از بين مي رود. ما هم در حال حاضر مشغول كار و تحقيق بر روي اين نوع پلاستيك ها هستيم. به طور كلي دو نوع پلاستيك زيست تخريب پذير داريم، يك نوع مخلوطي از پلاستيك هاي طبيعي و سنتزي (مصنوعي) است مانند تهيه فيلم از مخلوطي از نشاسته و پلي اتيلن كه بعد از مدتي از دور انداخته شدن، تخريب و تجزيه مي شود و از بين مي رود. نوع ديگر پلاستيك هاي زيست تخريب پذير خوراكي است كه از نشاسته ذرت، آب پنير و پوست ميگو تهيه مي شود. اين پلاستيك ها پروتئيني هستند كه هم به عنوان پوششي بر روي ميوه جات، گوشت و مواد خوراكي يا دارويي استفاده مي شوند و هم به عنوان مكمل غذايي قابل خوردن هستند. به عنوان مثال پوشش روي بعضي قرص ها و كپسول ها، خوراكي است و پس از مصرف در بدن تجزيه مي شود و از بين مي رود. تيم تحقيقاتي ما روي هر دو نوع پلاستيك هاي زيست تخريب پذير كار مي كند. ما با مخلوط نشاسته و پلي اتيلن (پليمر طبيعي و سنتزي) فيلمي تخريب پذير تهيه كرده ايم كه پس از مدتي از بين مي رود. از آنجايي كه اين نوع فيلم هاي بسته بندي صددرصد تخريب نمي شود ما تحقيقات را متوجه ساخت ورقه ها و فيلم هاي خوراكي بسته بندي كرده ايم كه صددرصد هم تخريب مي شوند. اين نوع بسته بندي ها توسط ميكروب، باكتري ها و آنزيم هاي موجود در خاك يا در مجاورت نور خورشيد به آب و دي اكسيد كربن تبديل مي شود و از بين مي رود. در حال حاضر تحقيقات ما بر روي توليد پلاستيك از آب پنير متمركز شده است آب پنير حاوي حدود 30 تا 60 درصد پروتئين است كه دور ريخته مي شود و يا در ساخت چيپس و پفك كاربرد دارد. ما از پروتئين آب پنير و زئين موجود در گلوتين (ضايعات به جا مانده از ذرت پس از استخراج نشاسته) ورقه بسته بندي خوراكي و زيست تخريب پذير ساخته ايم كه هر چند به مرحله توليد انبوه و صنعتي نرسيده است ولي قابليت تجاري شدن را دارد از اين بسته بندي هاي خوراكي مي توان به عنوان پوششي بر روي شكلات ها، كيك ها، ميوه جات، ورقه زير پيتزا و شيريني ها استفاده كرد. س : پلاستيك هاي خوراكي از چه موادي تهيه مي شود ج : از تمام پروتئين هاي حيواني و گياهي مي توان فيلم ها و ورقه هاي خوراكي تهيه كرد. تكنولوژي ساخت آنها مشابه ولي فرآيند توليد متفاوت است. به عنوان مثال فيلم تهيه شده از آب پنير آب دوست است. يعني در صورت جذب آب، در آن حل مي شود و از بين مي رود در صورتي كه فيلم تهيه شده از زئين ذرت، آب گريز است. ما براي بهره وري از ويژگي هاي اين دو نوع فيلم، آنها را پس از تهيه به هم پرس مي كنيم و به اين ترتيب به پوششي دست پيدا مي كنيم كه هم ويژگي هاي منحصر به فردي دارد و هم از نظر اقتصادي مقرون به صرفه است. به اين ترتيب تحقيقات ما در اين حوزه همگام با دنيا پيش مي رود و محققان كشورمان توانسته اند موفقيت هاي چشمگيري در اين زمينه كسب كنند كه اميدواريم فرآورده حاصله هر چه زودتر به مرحله توليد صنعتي برسد. س : فرق فيلم و ورقه بسته بندي چيست. ج : فيلم ها ضخامتي كمتر از 500 ميكرون دارند اما ضخامت ورقه ها و لايه ها بيشتر است. پوشش هاي سيليفوني كه حدود 150 تا 200 ميكرون ضخامت دارند و بر روي ميوه ها، غذا و يا گوشت كشيده مي شوند از نوع فيلم بسته بندي است. س : پوشش هاي زيست تخريب پذير چه امتيازاتي بر ديگر بسته بندي ها دارند؟ ج : مهم ترين امتياز آنها تخريب پذير بودن است به همين دليل كشورهاي صنعتي و پيشرفته در دنيا كارخانه هاي توليد پلاستيك بسته بندي را موظف به ساخت انواع پلاستيك هاي زيست تخريب پذير كرده اند كه هر چند قيمت آنها دو برابر قيمت پلاستيك هاي معمولي است ولي به دلايل بهداشتي و زيست محيطي، استفاده از آنها توصيه مي شود. از طرف ديگر اين نوع پلاستيك ها خواص تمام پلاستيك هاي معمولي را دارد و سبب افزايش ماندگاري ماده درون آن مي شود. در حال حاضر بر روي بعضي از ميوه ها پوششي استفاده مي شود كه داراي چربي خاص است و در هنگام شستشو به خوبي پاك نمي شود. اين پوشش چيست و آيا براي انسان ضرر ندارد. اين پوشش ها از فيلم هايي به نام واكس تهيه مي شود واكس ها پليمرهايي با جرم ملكولي پايين است. اين فيلم هاي سبك يا واكس ها بر روي ميوه ها پاشيده مي شود يا ميوه ها را در آن غوطه ور مي سازند. اين پوشش به طور صددرصد تخريب نمي شود به همين خاطر در هنگام شستشو شما متوجه مي شويد كه نمي توانيد كاملا آن را از سطح ميوه پاك كنيد. بنابراين توصيه مي شود اين چنين ميوه هايي را حتما پوست بكنيد زيرا اين مواد قابل هضم نيست و در صورت استفاده مكرر احتمال دارد مشكلاتي را ايجاد كند. لازم به ذكر است كه از اين نوع پوشش براي ابزار پزشكي، بهداشتي و آرايشي هم استفاده مي شود. همان طور كه قبلا توضيح داده شد در صورت استفاده از پلاستيك هاي خوراكي زيست تخريب پذير اين نوع مشكلات كاملا رفع مي شود و در ضمن نيازي نيست پوست بعضي ميوه ها كه سرشار از ويتامين ها و عناصر معدني است گرفته شود چون در صورت بلع علاوه بر اصلاح ويتامين ها يك مكمل پروتئيني هم وارد بدن مي شود. امروزه از چه موادي به طور معمول براي بسته بندي استفاده مي شود موادي كه براي بسته بندي به كار مي رود عبارت از فلزات، شيشه، كاغذ و پلاستيك مي باشد اما در حال حاضر هيچ ماده اي را نمي توان حياتي تر از پلاستيك براي اين صنعت معرفي كرد. يكي از كاربردهاي وسيع پلاستيك ها، استفاده از آن به همراه ساير مواد بسته بندي براي ساخت پوشش هاي جديد است. يكي از نكات قابل توجه در بسته بندي مواد غذايي اين است كه در كشورهاي صنعتي و پيشرفته كمتر از 2 درصد مواد غذايي در فاصله ميان توليد تا مصرف فاسد مي شود حال آن كه در كشورهاي رو به توسعه و در حال پيشرفت، به علت وجود نارسايي در بسته بندي مواد غذايي، ميزان مواد فاسد شده به 30 تا 50 درصد مي رسد. حفظ كيفيت و ارزش غذايي در دراز مدت، مستلزم بهره گيري از موادي با كيفيت برتر و تامين شرايط مناسب براي به حداقل رساندن ميزان دگرگوني و فساد مواد غذايي است. س : پلاستيك هايي كه براي بسته بندي مواد غذايي استفاده مي شود بايد داراي چه خصوصياتي باشد. ج : محافظت محصول و حفظ كيفيت آن هدف بسته بندي مواد غذايي است بنابراين ماده بسته بندي نبايد تغييري در كيفيت ماده غذايي ايجاد كند. مهاجرت، جذب و نفوذ فعل و انفعالاتي است كه ممكن است بين محصول و ماده بسته بندي صورت بگيرد. در پديده مهاجرت، تركيباتي از سطح بسته بندي وارد محصول مي شود و تغييراتي در آن ايجاد مي كند، كيسه ها و بطري هاي پلاستيكي به علت دارا بودن مواد افزودني فراوان جزو مستعدترين نوع بسته بندي در زمينه مهاجرت مي باشند. پديده جذب عبارت از جذب تركيبات ماده غذايي توسط ماده بسته بندي است در اين فرآيند ممكن است مواد طعم دهنده غذايي جذب ماده بسته بندي شود در نتيجه كيفيت ماده غذايي افت كند. در فرآيند نفوذ، بعضي گازهاي محيط اطراف در ماده بسته بندي نفوذ مي كند و سپس سبب افت كيفيت تركيبات فرار غذا مانند طعم يا بوي آن مي شود بنابراين نفوذ ناپذيري يا نفوذپذيري پايين ماده بسته بندي نسبت به گازها مزيت بزرگي در حفظ كيفيت ماده غذايي محسوب مي شود. س : پلاستيك هاي تحت عنوان پلاستيك فعال كه براي بسته بندي به كار مي رود داراي چه خصوصياتي است. ج : توليد اين نوع پلاستيك ها با تكنولوژي جديد انجام مي شود. دو نوع پلاستيك فعال در حال حاضر موجود است پلاستيك هاي بسته بندي ضد ميكروب: اين نوع بسته بندي سبب از بين رفتن ميكروب هايي مي شود كه در شرايط بي هوازي درون ماده غذايي بسته بندي شده به وجود مي آيد. فيلم هاي تحت اتمسفر: يك گونه از اين نوع بسته بندي به صورت وكيوم كامل است مانند بسته بندي سوسيس، كالباس و يا گوشت كه هواي داخل بسته بندي به طور كامل تخليه مي شود تا از رشد بعضي از ميكرو ارگانيسم ها جلوگيري و سبب طولاني شدن ماندگاري محصول غذايي شود. در گونه اي ديگر از اين نوع بسته بندي پس از تخليه كامل هوا، گازهاي ديگري همچون C02 (دي اكسيد كربن) به داخل آن دميده و محبوس مي شود. اين گاز خنثي است و علاوه بر افزايش مدت زمان نگهداري ماده غذايي سبب حمل و نقل آسان بدون صدمه زدن به محصول مي شود مانند بسته بندي پفك يا چيپس. در برنامه تحقيقاتي ما كار بر روي ساخت اين نوع بسته بندي هاي جديد هم پيش بيني شده است كه در آينده اي نزديك تحقيقات شروع مي شود. *منبع : http://www.reporter.ir ، چهارشنبه ۱۹ مهرماه ۱۳۸۵