Index
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 252522
تاریخ انتشار : 29 دی 1397 22:15
تعداد بازدید : 184

سدسازی در ایران از نقطه آغاز تاکنون / سحر بابایی

تاکنون ۱۷۲ سد ملی در سطح ایران به بهره برداری رسیده که از این تعداد، ۱۹ طرح مربوط به قبل از انقلاب اسلامی و مابقی به بعد از انقلاب مربوط می شود.

ماجرای سدسازی در ایران از سال های پایانی دهه ۲۰ آغاز شد، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ظرفیت های بسیاری برای توسعه سدسازی به وجود آمد تا جایی که اکنون بر اساس آمار کمیسیون بین المللی سدهای بزرگ (ICOLD)، ایران در منطقه، پس از ترکیه، رتبه دوم و در جهان، رتبه هفدهم را در حوزه سدسازی دارد.

به گزارش ایسنا، تاکنون ۱۷۲ سد ملی در سطح ایران به بهره برداری رسیده که از این تعداد، ۱۹ طرح مربوط به قبل از انقلاب اسلامی و مابقی به بعد از انقلاب مربوط می شود؛ البته روند سدسازی در آن زمان، بسیار کند بود، به گونه ای که در دولت های اول و دوم تنها یک سد، در دولت سوم، سه سد و در دولت پنجم نیز دو سد مورد بهره برداری قرار گرفت. اما از دولت ششم و هفتم می توان به عنوان دولت های میانه رو در سدسازی یاد کرد، چراکه در هر کدام از آن ها، تنها ۱۳ سد به بهره برداری رسید. این در شرایطی است که پس از دولت ششم، با حجم وسیع سدسازی مواجه شدیم، به طوری که تنها در دولت هشتم، ۳۵ سد به مدار بهره برداری وارد شد.

دولت دهم علمدار سدسازی در ایران

در ادامه این روند، در دولت بعد یعنی دولت نهم، از اول مهرماه سال ۱۳۸۴ تا پایان شهریورماه سال ۱۳۸۸، بالغ بر ۱۸ سد به بهره برداری رسید اما قله سدسازی در دولت دهم و با تعداد ۳۹ سد قرار داشت. پس از آن، دولت تدبیر و امید، به طور جدی در بحث سدسازی مورد انتقاد قرار گرفت و همین مساله موجب شد که تعداد سدهای بهره برداری شده در این دولت، با کاهش روبرو شود و دولت یازدهم، ۲۵ سد و دولت دوازدهم نیز تنها سه سد را به بهره برداری برساند.

اما درمجموع طی این سال ها، ۱۷۲ سد به ظرفیت ۵۱۷۶۵ میلیون مترمکعب به بهره برداری رسیده و براساس برنامه ریزی های صورت گرفته، اکنون ۶۷۲ سد در دست بهره برداری، ۱۲۰ سد در دست ساخت و ۱۷۶ سد در دست مطالعه قرار دارد.

فقدان طرح جدید سدسازی طی شش یا هفت سال اخیر

در این باره، محمد حاج رسولی ها - مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران - به ایسنا گفت: در حال حاضر ۱۲۰ سد نیمه تمام در حال ساخت در ایران وجود دارد که از این تعداد، ۴۳ سد هدف شرب را به دنبال دارد و باید حداکثر تا پایان برنامه ششم، به مدار بهره برداری وارد شود  اما باید اعلام کرد کهاجرای این طرح ها به بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد. هم چنین در طرح ارزیابی و بازنگری سدها، مقرر شد که این ۴۳ سد به طور حتم اجرایی شود.

وی با تاکید به این موضوع که هیچ طرح جدیدی طی شش یا هفت سال اخیر در حوزه سدسازی ایجاد نشده و دولت خود را موظف به تکمیل طرح های گذشته می داند، تاکید کرد: ۴۰ درصد سدها، در برنامه پنجم و ششم توسعه به مدار بهره برداری وارد شده است و نمی توان سدهایی را که با هدف شرب ساخته و روی آن ها برنامه ریزی شده است را کنار گذاشت و به همین دلیل باید ۴۳ سد مذکور حتما تا پایان برنامه ششم به مدار بهره برداری وارد شود.

۴۳ سد تا پایان برنامه ششم بهره برداری می شود

این موضوع به این معناست که تا پایان برنامه ششم، تعداد سدهای ساخته شده در دولت دوازدهم نیز افزایش چشمگیری خواهد یافت؛ چراکه براساس عملکرد اهداف تعیین شده بر اساس سند تفصیلی برنامه ششم توسعه و در سرفصل برنامه تامین آب، ظرفیت آب تنظیمی سدها (غیرمرزی) مقرر شده است که در طول برنامه، ۱۴۰۱ میلیون مترمکعب اضافه شود که  در سال ۱۳۹۶، این هدف ۱۳۲ میلیون مترمکعب بوده و عملکرد این فعالیت بالغ بر ۱۱۲ میلون مترمکعب بوده است.

هم چنین در ظرفیت آب تنظیمی سدها (مرزی) مقرر شده که در طول سال های برنامه ششم توسعه، ۲۸۵۷ میلیون مترمکعب ظرفیت تنظیم اضافه شود که در سال ۱۳۹۶، این هدف، ۳۱۴ میلیون مترمکعب بوده و عملکرد هم بالغ بر ۲۲۸ میلیون مترمکعب اعلام شده است.

خودکفایی ایران در حوزه سدسازی

اما در این بین می توان با بررسی عملکرد ایران در حوزه ساخت سد به این موضوع اشاره کرد که در سال های قبل از انقلاب اسلامی، سدسازی در ایران، توسط کشورهای مختلف به عنوان متولی و مشاور صورت می گرفت اما اکنون شرکت های ایرانی متعددی برای ساخت سد آماده هستند؛ در آن زمان شرکت های ایمپرجیلو، باستان - دایهو، پور اتریش، تکنو پروم اکسپورت، دبلیو. آ.آر. دی، ساسر، کوماگایی گومی، لوزان - پور - لوزینگر و موریسون نودسون به همراه چهار شرکت ایرانی عملیات ساخت سد در ایران را انجام می دادند اما اکنون دیگر خبری از شرکت های خارجی در ایران در این حوزه نیست، چراکه توانست ایم در این بخش به خودکفایی برسیم.

ترین های سدسازی ایران

هم چنین از جمله سدهای در دست بهره برداری ایران می توان به سد کارون ۳ با ارتفاع ۲۳۰ متر از پی به عنوان بلندترین سد بتنی کشور یاد کرد؛ سد گتوند علیا با ارتفاع ۱۸۲ متر از پی بلندترین سد خاکی و سد جگین با ارتفاع ۸۰ متر از پی و حجم مخزن ۳۰۰ میلیون مترمکعب در رقوم نرمال، بلندترین سد بتن غلطکی در کشور است.

بلندترین طول تاج نیز مربوط به سد چاه نیمه ۴ با طول تاج بیش از ۱۵ کیلومتر و حجم مخزن ۸۲۰ میلیون مترمکعب در رقوم نرمال در مرز بین ایران و افغانستان و بیش ترین حجم مخزن نیز مربوط به  سد کرخه با حجم مخزن ۵۳۴۷ میلیون مترمکعب در رقوم نرمال می شود.

علاوه بر این بلندترین سد مرزی مشترک بین دو کشور، سد دوستی با ارتفاع ۷۹ متر از پی و حجم مخزن ۱۲۲۳ میلیون مترمکعب بین ایران و ترکمنستان و روی رودخانه مرزی هریرود و بیش ترین حجم مخزن سد مرزی مشترک بین دو کشور برای سد خداآفرین با حجم مخزن ۱۶۱۲ میلیون مترمکعب در رقوم نرمال بین ایران و آذربایجان هستند.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :