Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 269433
تاریخ انتشار : 12 خرداد 1399 18:26
تعداد بازدید : 86

کارخانه ای که آمریکا چشم دیدنش را ندارد / عطیه اکبری

قصه کارخانه ای که در خط تولیدش اعضای مصنوعی بدن ساخته می شود و شنیدن ماجرای زندگی مؤسس کارخانه ای که آمریکایی ها از دهه هفتاد سایه اش را با تیر می زنند برای رقم زدن یک روز هیجان انگیز کافیست.
پارک علم و فناوری پردیس؛ خیابان نوآوری ششم،کارخانه «ایمن ایجاز». ماجرای این کارخانه، متفاوت از همه کارخانه هایی است که تا به حال دیده و از آن شنیده اید. جمجمه مصنوعی، مهره کمر مصنوعی، انواع پیچ و پلاک هایی که در عمل های جراحی استفاده می شود و در یک کلام 1740 قلم تجهیزات پزشکی در این کارخانه تولید می شود. اقلامی که تا همین چند سال قبل،متولیان وزارت بهداشت برای واردات هر یک از این قطعه های پزشکی باید هفت خان رستم را از سر می گذراندند.

همزمان با تحریم های ظالمانه آمریکا که تجهیزات ضروری پزشکی را نشانه گرفته، بسیاری از قطعات مورد استفاده در جراحی ها با نبوغ نخبه های ایرانی در این کارخانه ساخته می شود و «خسرو محمدلو» و تیم همراه با همین شگرد بسیاری از تحریم های آمریکا را دور زده و بی تاثیر کرده اند. جالب است بدانید که موسس این کارخانه، یک تکنسین اتاق عمل بوده و زیرزمین خانه، اولین کارگاهش.

گردش علمی همراه با «خسرو محمدلو»، بنیان گذار کارخانه از طبقه اول شروع می شود. بخش کنترل کیفی، اتاق تمیز، آزمایشگاه و انبار تولیدات در این طبقه است. اما همه جذابیت این کارخانه در دو طبقه بعدی است که  تصورات ما از فناوری پزشکی ایران را تغییر می دهد. با ما در این گردش علمی هیجان انگیز همراه شوید.

ماجرای اره جراحی، مهندس ایرانی و خشم آمریکایی ها

در بدو ورود به طبقه اول، چشم مان به جمال یک قطعه عجیب و غریب روشن می شود. قطعه ای که نامش «اره جراحی» یا «اره استرنوم» است. با شنیدن ماجرای اره جراحی، همان اول کار، جواب این سوالمان را می گیریم؛ اینکه چرا آمریکایی ها دل خوشی از مخترع و مهندس پزشکی 60 ساله ایرانی ندارند؟

«خسرو محمدلو» ماجرای ساخت اره جراحی را اینطور روایت می کند: «در دهه هفتاد در ایران ابزارهای قدرتی مورد نیاز در جراحی ها کم بود مثل اره جراحی. آن زمان تنها اره جراحی استونرم موجود در بازار، آمریکایی و یکی از مهم ترین کاربردهای این اره در عمل قلب باز بود. در این عمل، جراح فقط 7 ثانیه فرصت دارد تا قفسه سینه را با اره جراحی برش دهد. اره های جراحی موجود کیفیت لازم را نداشت و زمان برش طولانی می شد. بیمار در زمان برش قفسه سینه، حتی زیر بیهوشی هم درد را احساس می کرد و ضربان قلبش زیاد می شد. این اتفاق، ریسک عمل را افزایش می داد. از طرف دیگر بعد از هر بار خرابی، برای تعمیر هم کلی مشکل داشتیم.

آن زمان من به عنوان تکنسین اتاق عمل در جراحی ها حضور داشتم و با دیدن این شرایط تصمیم گرفتم نمونه وطنی اره جراحی را طراحی کنم. کار راحتی نبود. اما بعد از یک سال مطالعه و تحقیق و آزمون و خطا، اره را  ساختم. آن زمان آمریکایی ها فکرش را هم نمی کردند یک ایرانی روی دستشان بلند شود و اره های جراحی شان را در دهه هفتاد از دور خارج کند. بعد از طی مراحل ثبت و تایید و گرفتن استاندارد، در کارخانه ما 100 دستگاه اره استرنوم ساخته و به کشورهای دیگر هم صادر شد.»

از پلاک یک میلیون و 200 هزار تومانی خارجی تا 85 هزار تومانی وطنی

در ورودی طبقه اول کارخانه، چند جوان با لباس فرم دور یک میز نشسته اند و در حال زیر و رو کردن پلاک های کوچک فلزی هستند. یکی از پلاک ها را بر می داریم. محمدلو جلو می آید و می گوید: «به ظاهرش نگاه نکنید، این پلاک کوچک، ابزار ضروری در عمل فک و جمجمه است. 8 سال قبل، هر عدد این پلاک به مبلغ یک میلیون و دویست هزار تومان با ارز یورو وارد کشور می شد. بیماران مجبور بودند علاوه بر هزینه عمل جراحی و بیمارستان، مبلغ قابل توجهی را برای خرید آن بپردازند. حالا این پلاک در کارخانه ما تولید و هر عدد به مبلغ 85 هزار تومان در بازار تجهیزات پزشکی به فروش می رسد. بیمارستان های سراسر کشور هم در عمل های جراحی از آن استفاده می کنند. حالا تصور کنید اگر ما به فناوری تولید چنین قطعه ای در کارخانه مان نرسیده بودیم، با این وضعیت دلار و تحریم ها هر پلاک با چه قیمتی وارد می شد و با چه مبلغی دست مصرف کننده می رسید؟»

اینجا جمجمه مصنوعی ساخته می شود

«برگ برنده کارخانه ما، ساخت "کاستومایز" یا جمجمه مصنوعی است.» محمدلو، تعجب را در نگاه من و عکاس می بیند و با توضیحاتش موضوع را روشن می کند؛ «برای اولین بار در ایران موفق به ساخت جمجمه مصنوعی شدیم. تنها چند کشور در دنیا توانسته اند پروتز مصنوعی جمجمه را بسازند. این اتفاق به دو سال قبل بر می گردد و ما موفق شدیم برای بیماری که به دلیل سرطان جمجمه باید نیمی از جمجمه اش را بر می داشتند، کاستومایز یا همان جمجمه مصنوعی را بسازیم و عمل جراحی پیوند آن هم با موفقیت انجام شد. الان این خانم که در زمان عمل، رزیدنت جراحی بود، با این جمجمه مصنوعی به زندگی اش ادامه داده و حالا یک جراح موفق است.»

محمدلو ما را به سمت دستگاهی که در گوشه ای از کارخانه قرار دارد هدایت می کند و توضیحاتش را ادامه می دهد: «ایران یکی از معدود کشورهایی است که به فناوری ساخت پروتزهای مصنوعی بدن دست پیدا کرده. قبلا ما مجبور بودیم سیتی اسکن مریض را به کشور ترکیه بفرستیم. آنجا از سیتی اسکن، پرینت سه بعدی گرفته می شد و آن را به کشور سوم می فرستادیم. پروتز جمجمه در کشور سوم ساخته و به ایران آورده می شد. این پروسه، هزینه هنگفتی را بر بیمار تحمیل می کرد. من و تیم مهندسی پزشکی کارخانه مان ماه ها تلاش کردیم تا به فناوری ساخت پروتز مصنوعی جمجمه در ایران برسیم و ساخت اولین پروتز، موفقیت بزرگی برای ما بود. البته بعد از ما یک تیم مهندسی پزشکی در شیراز هم موفق به ساخت پروتز مصنوعی جمجمه شدند.»

جمجمه مصنوعی برای تصادفی ها 

چه افرادی به جمجمه مصنوعی نیاز پیدا می کنند؟ مهندس محمدلو پاسخ می دهد: «بیمارانی که با ناهنجاری فک و صورت و جمجمه به دنیا می آیند، بیمارانی که در تصادف های شدید جمجمه شان آسیب می بیند و بخشی از آن از بین می رود به پروتز مصنوعی جمجمه نیاز پیدا می کنند. در حال حاضر همه مراحل ساخت در ایران انجام می شود. از آناتومی جمجمه، پرینت سه بعدی گرفته می شود. ابتدا جمجمه از جنس پلیمر ساخته شده و در یک عمل شبیه سازی شده آن را آزمایش می کنیم و بعد از اطمینان از نتیجه، پروتز جمجمه از جنس تیتانیوم ساخته می شود. بیشتر قطعه های پزشکی که در داخل بدن از آن استفاده می شود از جنس تیتانیوم است و فلز تیتانیوم هم جزء فلزات صددرصد تحریمی، اما هر طوری هست آن را وارد می کنیم. همه قطعه هایی که در اینجا می بینید بعد از پایان مراحل تست و تولید، برای ضدعفونی شدن وارد اتاق تمیز شده، بعد از بسته بندی نهایی به بیمارستان ها ارسال می شود.»

یک پیچ خاص برای ستون فقرات شما

این کارخانه پر است از پیچ های کوچک و بزرگی که تا توضیحات سازندگانش را نشنوی تصور نمی کنی که هر یک از آن ها می تواند ناجی جان یک بیمار باشد، مثل این پیچ به ظاهر ساده که شاید از نگاه ما هیچ تفاوتی با پیچ های معمولی که در بازار عرضه می شود ندارد، اما توضیحات مهندس محمدلو نشان می دهد که یک پیچ منحصر به فرد پزشکی است و برای اولین بار در دنیا، ایران آن را تولید کرده و مدل ایرانی این پیچ، الگوی کشورهای دیگر شده است.

«نام این پیچ، "پیچ پدیکولار" است اما به زبان عامیانه اگر می خواهید بدانید نامش پیچ ستون فقرات است و تحول مهمی در علم جراحی ارتوپدی ایجاد کرده است. به ظاهر ساده اش نگاه نکنید. برای هر "رِزوِه" این پیچ، ماه ها تحقیق و آزمایش و مطالعه کردیم. محصول تولید شده قادر است مهره کمر را به ستون فقرات متصل کند. پیچ هایی که تا قبل از این توسط مهندسان پزشکی در دنیا ساخته می شد طوری بود که بدن بیمار در گذر زمان، آن را پس می زد. تصور کنید بیماری که مهره کمر با پیچ به ستون فقراتش متصل شده، بار سنگینی را از روی زمین بلند کند، ممکن است پیچ، در استخوان بشکند و به نخاع، صدمه جدی وارد کند اما پیچ پدیکولار طوری طراحی شده که با بدن بیمار سازگاری طولانی مدتی دارد. از 6 سال قبل این محصول در کشورمان تولید می شود و به تازگی آمریکایی ها هم به تکنولوژی ساخت آن دست پیدا کرده اند.»

نخبه های دانشگاهی؛ کارگران کارخانه

کارگران کارخانه تجهیزات پزشکی، نخبه های دانشگاهی در رشته های متالوژی، مهندسی پزشکی، الکترونیک، ماشین ابزار و متخصصان رشته های آزمایشگاهی هستند. یکی از این نخبه ها، دکتر «هوتن محمدلو» است. پسر خلف مهندس محمدلو که ضرب المثل «پسر کو ندارد نشان از پدر» را در ذهنمان تداعی می کند. محمدلو در حال مطالعه برگه هایی ست که از بخش کنترل کیفی آمده و نتایج آزمایشات قطعه ها را نشان می دهد و می گوید: «در حال انجام آزمایش های تکمیلی برای ساخت مهره کمر مصنوعی هستیم. بیمار روی تخت بیمارستان است. مهره کمرش به شدت آسیب دیده و مهره کمر مصنوعی باید هر چه زودتر برای عمل جراحی پیوند آماده شود.»

تایلندی ها مشتری پروتز مصنوعی ایران

این روزها علاوه بر بیماران وطنی، بیمارستان های مختلف در کشورهای آسیایی هم طرفدار پر و پا قرص محصولات کارخانه ایمن ایجاز هستند. دلیلش را دکتر «هوتن محمدلو» توضیح می دهد: «آناتومی بدن مردم در کشورهای آسیایی بیشتر شبیه به هم است. همین ماه گذشته ما از تایلند سفارش ساخت فک مصنوعی داشتیم، 10 پرینت نمونه از استخوان مریض به ایران فرستاده شد، ما مطابق آن پرینت، قطعه مورد نیاز را برای بیمارستانی در تایلند تولید کردیم. صورت آن بیمار کاملاً تخریب شده بود.»

از واردات مهره مصنوعی کمر تا صادرات آن

«تا قبل از اینکه ما در کارخانه مان به فناوری تولید پروتزهای مصنوعی بدن دست پیدا کنیم مجبور بودیم این پروتزها را از کشورهای اروپایی وارد کنیم و به دلیل متفاوت بودن آناتومی بدن، در بسیاری از مواقع عمل ها با شکست مواجه می شد و بدن بیمار آن پروتز را پس می زد. امروز پروتزهای مصنوعی بعضی از اعضای بدن انسان مثل ستون فقرات و مهره های کمر، جمجمه مصنوعی و .... با یک سوم قیمت نمونه خارجی در این کارخانه ساخته می شود.» این توضیحات تکمیلی در خصوص پروتزهای مصنوعی را هوتن محمدلو؛ دکترای مهندسی پزشکی می دهد و برای نشان دادن بخش های دیگر کارخانه با ما همراه می شود.

رقابت با شرکت آلمانی و اسرائیلی برای جراحی سینه کبوتری ها

دایره افتخارات خسرو محمدلوی 60 ساله و کارخانه ای که با خلاقیت، ایده پردازی و تلاش او و نخبگان دیگر اداره می شود، گسترده تر از آن چیزی ست که فکرش را می کردیم. توضیحات مهندس محمدلو تاییدی بر این ادعاست: «عمل جراحی قفسه سینه برای آن دسته از بیمارانی که قفسه سینه معروف به "سینه کبوتری" یا "پکتوس کاریناتوم" دارند در ایران و حتی در دنیا به سختی انجام می شود اما نخبه های کارخانه ایمن ایجاز برگ برنده ای را رو کردند و پلاک خاصی که متناسب با تراکم و شکل استخوانی افراد سینه کبوتری دارد را ساختند. در دنیا دو شرکت در حال تولید چنین پلاکی هستند و ایران با دو شرکت آلمانی و اسراییلی در تولید این پلاک رقابت می کند. نوع خارجی محصول، آنقدر گران است که معمولاً بیماران عطای این نقص مادرزادی را به عطایش می بخشند و از خیر عمل جراحی می گذرند. اما نوع ایرانی پلاک با کیفیت و قیمت مناسب موجود است.»

 مشکل؛ عدم اعتماد به کالای ساخت ایران است

در کنار بیان موفقیت ها اما درد دل های آقای کارآفرین هم شنیدن دارد. ای کاش مسئولان دانشگاه های علوم پزشکی ایران این گلایه ها را بشنوند.

مهندس محمدلو گلایه و درخواستش را با با یک جمله شروع می کند؛ «یک تولیدکننده وقتی تولیدکننده خوبی می شود که بتواند فروشنده خوبی باشد. این روزها همه تولیدکنندگان از گرانی و کمبود ارز شکایت می کنند و بعضی ها هم مطالبه شان زمینی برای راه اندازی کارخانه و یا گسترش آن است، اما حرف من و درخواست من یک چیز دیگر است؛ اینکه دانشگاه های علوم پزشکی ایران با خرید محصولات از ما حمایت کنند. جای تأسف است اما باید گفت در شرایطی که تولیدات پزشکی کارخانه ما به بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی صادر می شود و با نمونه های خارجی آن رقابت می کند، بعضی از پزشکان در بیمارستان های وابسته به دانشگاه های علوم پزشکی ایران از خرید محصولات ما امتناع می کنند. بعضی از جراحان در بیمارستان های دولتی هنوز بعضی از قطعه های کارخانه ما را امتحان نکرده آن را پس می زنند. این در حالی است که بارها و بارها به دلیل تجربه حضور 40 ساله ام در اتاق عمل شاهد شکست عمل های جراحی حساس به دلیل نقص قطعات پزشکی وارداتی بودم، اما تا به حال هیچ موردی از شکست جراحی به دلیل نقص در قطعه جراحی ساخت کارخانه ما گزارش نشده است. این را با صراحت عرض می کنم. همه مدارک و مستندات آن هم در کارخانه موجود است.»


خسرو محمدلو. اعضای مصنوعی


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :