Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 101580
تاریخ انتشار : 25 بهمن 1386 0:0
تعداد مشاهدات : 55

خارك مروارید سیاه خلیج فارس ‍

جواد اصغری
جواد اصغری خارك شاید نفتی ترین جزیره در جهان باشد. اگر فقط چند ساعت در جزیره خارگ قدم بزنید تنها تصویر ذهنی تان از این جزیره خطوط لوله بی شمار و ناتمام و بی انتها و مخازن غول پیکر فلزی است که یک میلیون بشکه نفت خام را در دل خود جای می دهند. خارك! این نام را حتی زمانی که هیچ اطلاعی از نفت نداشتم و زیرمجموعه های پر هیبتش را نمی شناختم، شنیده بودم! از روزگاران دور ، آن هنگام که ما کودک نوپا بودیم و دشمن در کمین این خاک... از روزگاران دور همراه عبارت شاهرگ حیاتی ایران یعنی "نفت" نام خارك را هم شنیده بودم، اما این گستره عشق و غیرت را به چشم ندیده بودم! با یک پرواز کوتاه حدود یک ساعته از تهران به این جزیره می رسیم، همه چیز برای یک بازدید از تاسیسات خشکی و دریایی جزیره نفتی خارك آماده است. هنوز خاطره های صدور نفت زیر باران بمب بر زبان ناخدایان جاری است. دوم مهر 1359 بود؛ همان روزهایی که کام شیرین از پیروزی انقلاب مردم ایران با جنگی تحمیلی تلخ و داستان پر مصیبت این جنگ باز هم با نام خارك و بر پیکر ارزشمند خارگ نوشته شد. در فاصله دوم مهر ماه که اولین بمب به این جزیره اصابت کرد تا 14 خرداد سال 1367 در مجموع این جزیره 2300 بار مورد بمباران هوایی دشمن قرار گرفت و 2880 روز مقاومت، آتش، خون و آب را به خود دید. متخصصان صنعت نفت و صنایع حمل و نقل جهان هنوز در ذهن خالی از عشق و ایمان خود فرمولی برای بیش از 3000 روز صدور نفت از جزیره خارك در شرایط جنگی نیافته اند و قصه تپش نفت از خارگ در زیر سنگین ترین حملات دشمن، همچنان یکی از جذاب ترین داستان های ناخدایان و ملوانان نفتکش ها و سرزمین های دور دست است. هنوز هم هنگامی که نگاهت به آن نفتکش کره ای سوخته در کنار سکوی آذرپاد می افتد، می توانی چشم هایت را ببندی و لحظه ای در ذهن خود روزهایی را به یاد بیاوری که تمام چراغ های جزیره، نفتکش ها و فلرها خاموش می شد و بعد می توانی غرش هواپیماهای دشمن و انفجارهایی که جزیره را روشن می کرد، تجسم کنی. در نزدیکی اسکله "سی آیلند" نفتکش سوخته ای وجود دارد که نظر هر بیننده ای را جلب می کند؛ این کشتی کره ای در حدود 300 متر طول داشته که در زمان جنگ نفتکش ها در حال بارگیری از اسکله "سی آیلند" به وسیله هواپیماهای میگ 25 عراقی بمباران شده و کاملا سوخته و هم اکنون جایگاهی برای استراحت ملوانان و ناخدایان ایرانی است. نفتکش های غول پیکر در حال بارگیری نفتکش ساعت هاست که پهلو گرفته و پنج لوله اتصال پرتوان کار انتقال نفت را با همان کیفیت مورد نظر انجام می دهند! برای آنهایی که متخصص این فن هستند، مثل روز روشن است که کیفیت نفت خام وارد شده به این نفتکش ها با پیشرفته ترین سیستم های کنترل و اندازه گیری کیفیت و نوع نفت خام ارزیابی می شود و سال هاست که ایران در جریان سوآپ (معاوضه) نفت خام از شمال و جنوب هیچ اعتراضی را از سوی کشورهای دیگر نداشته است. در میان بیست پایانه بزرگ دنیا، خارگ از نظر حجم و دقت در عملیات بارگیری و ذخیره سازی در طول سال از همه پایانه های فعال تر است. خارك هم اکنون توان پهلودهی همزمان 9 نفتکش با ظرفیت های گوناگون را داراست و وجود مخازن ذخیره سازی نفت با ظرفیت های میلیونی این قابلیت را به پایانه خارگ داده که روزانه بیش از 10 میلیون بشکه نفت را به مشتریان تحویل دهد. غول آهنی با پیمانه هایی پر عازم راه دراز خود می شود و و جای خود را به نفتکش دیگری می دهد و این چرخه زندگی بخش خارگ ادامه می یابد! پایانه نفتی خارگ پذیرای کشتی های نفت کش غول پیکر وی.ال.سی.سی (Very large crude carreir) با ظرفیت 320 هزار تن و نفتکش های کوه پیکر یو.ال.سی.سی (Ultra Large Crude Carrier) با ظرفیت 550 هزار تن است. خارگ جزو معدود پایانه های نفتی دنیاست که قابلیت پهلودهی به بزرگترین کشتی نفتکش جهان را دارد. ناخداهای بومی هدایت گر غول های آهنی اطراف جزیره با جزیره های مرجانی پر شده است و اسکله T نیز در میان این مرجان ها در عمق بیش از 20 متری قرار گرفته اما این عمق و بخش های مختلف اطراف آن برای ورود نفتکش های بزرگ خارجی تا حدودی مشکل ساز است اما این بار هم ناخداهای کارکشته جلوتر می روند و با یدک کش نفتکش را از مسیر هایی خاص به سمت بدنه اسکله هدایت می کنند تا مراحل پهلوگیری به آرامی صورت گیرد و از شکسته شدن پایه های اسکله جلوگیری کنند. این مسئله تا حدودی در اسکله مجاور یعنی اسکله آذرپاد رفع شده است، زیرا عمق آب در اطراف این اسکله به بیش از 30 متر می رسد و این میزان عمق برای پهلوگیری آسوده و بدون خطر کافی است. اسکله آذرپاد می تواند پذیرای نفتکش هایی با ظرفیت بالاتر از 300 هزار تن باشد. شیب طبیعی جزیره و انتقال آسان نفت شیب حدود سه متری در جزیره خارگ، یکی دیگر از مزیت های آن است که به داد لوله های تاسیسات نفتی رسیده و به کمک آن نفت بدون نیاز به تلمبه های گازوئیلی به سوی اسکله روان می شوند. متخصصان داخلی از این ویژگی استفاده کرده اند و تقریبا بیشتر مخازن نفت در بالاترین ارتفاع جزیره خوش نشسته اند. وقتی به بالای جزیره آن هم در هنگام غروب قدم می گذاری، با منظره ای رو به رو می شوی که نمونه آن را در عسلویه هم دیده ای! اینجا هم رودخانه ای از لوله ها در اندازه های مختلف به سمت دو اسکله هدایت شده اند، در حالی که یک سر آنها به دریا و سر دیگرشان در دامان این خاک گره خورده است! اما شب هنگام در بالای این جزیره تف دیده دنیای مخازن در اندازه های مختلف به جای زیر نور ماه زیر نور سرخ فلر های بلند و نورانی قرار گرفته اند! پوشش گیاهی جزیره خارك در این جزیره به دلیل وجود آب و هوای خاص و باران کم و ناکافی و صخره ای و مرجانی بودن در سطح زمین، امکان رشد گیاهان محدود است و بیشتر درختان جزیره درختانی نظیر کناره هستند که دارای برگ های ریز و خاردار با ریشه های عمیق و بلند است. هم اکنون بیش از 27 هزار نفر نخل خرما و بیش از 15 هزار نهال انواع مرکبات مانند پرتقال، زیتون و کناره وجود دارد که گاه در بیشتر قسمت های جزیره محصولات گلخانه ای همانند خیار و گوجه فرنگی فروخته می شود که به دست بومیان پرورش یافته است. مشعل های نورانی و هدایتگر خارك خاموش می شوند مردم بومی این جزیره سال هاست زمان رفتن به دریا را با معیار زاویه شعله مشعل های فروزان نفت و گاز آن می سنجند! اگر شعله کج باشد و متزلزل یعنی که نباید به دریا رفت! و اگر شعله آرام و عمود بسوزد یعنی که زمان زمان ماهیگیری است! اما دامنه پیشرفت پروژه ضروری جمع آوری گازهای همراه نفت به این جزیره هم رسیده و به زودی در مورد فلر های شعله ور و با هیبت جزیره خارگ تصمیم گیری می شود! اما مشعل هایی که شب خارگ را یکسان روشن می کنند باید روزی بالاخره خاموش شوند و داستان غم انگیز هدر رفتن بخشی از گازهای همراه به پایان خود برسد. نفت، این آشناترین واژه برای اهل جنوب اکنون بالاترین بهای خود را در تاریخ تجربه می کند؛ کیمیایی که عطش صنعت دستیابی به آن را هر روز افزایش می دهد و دنیای سیاست در چند سال اخیر به آن به مانند اسلحه ای می نگرد. اینجا در جزیره خارگ تا چشم کار می کند پیچ و شیر و لوله است انگار جنگلی بزرگ از آهن با شاخ و برگ از فولاد درست شده. خارگ همان گوهری است که ایرانیان باستان از هنگامی که این وادی را دریای پارس نامیدند پذیرای ملاحان و جاشویان دریادل بوده است اما اکسیر نفت سرنوشت جزیره را تغییر داد و خارگ را از جغرافیای فراموش شده به نقطه ای تاریخ ساز تبدیل کرد و چنین بود که نام خارگ با صدور میلیاردها بشکه نفت و نفتکش هایی غول پیکر در دنیا به ثبت رسید. خون مردانی بی ادعا برای زنده ماندن شاهرگ حیاتی ایران دشمن تا دندان مسلحی که با خیال خام فتح سه روزه تهران جنگی خانمانسوز را آغاز کرده بود، هرگز در 2888 روز بمباران هوایی جزیره خارگ نتوانست قلب صنعت نفت کشورمان را از تپش باز دارد و این مهم دست نیافت مگر با رشادت های دلاورمردان عرصه صنعت نفت و مردان بی ادعایی که هنوز هم در این عرصه زنده اند و نامشان ماندگار! بی شک جریان بدون وقفه صادرات نفت از طریق اسکله T و "سی آیلند" مدیون خون شهدایی است که در این آب و خاک پرپر شدند، زیرا به گفته مسئولان این جزیره میزان نفت صادر شده از جزیره خارگ در طول 8 سال دفاع مقدس هرگز از حد برنامه ریزی کاهش نیافت و فقط 5 درصد از آن از سوی دشمن از بین رفت. این خاک خونی را که بر آن ریخته شده از یاد نمی برد و ستارگان پر نور این آب و خاک پر نورتر از نور مشعل های خارگ در شب راه را به ما باز می نمایند! خط مشی شرکت پایانه های صادرات مواد نفتی شرکت پایانه های صادرات مواد نفتی با ماموریت انجام عملیات، دریافت، ذخیره سازی و صادرات بیش از 90 درصد از نفت خام کشور از طریق بنادر نفتی جنوب کشور، همچنین انجام طرح سوآپ در پایانه نفتی بهشهر (نکا)، نقش بسزایی در صنعت نفت کشور دارد و با استقرار سیستم یکپارچه مدیریتی گام های بلندی در جهت ارائه خدمات با کیفیت مطلوب برداشته و هم اکنون به عنوان یکی از بزرگ ترین پایانه های نفتی جهان محسوب می شود. جزیره خارك که در قسمت شمال خلیج فارس قرار دارد فرآورده کنش بیولوژیک میلیاردها مرجان در بیش از یک میلیون سال است. این توده مرجانی چهارده هزار سال پیش آب را از روی خود زدوده و چون طاقدیسی از بستر فارس زایش یافته است. جزیره خارگ از نظر جغرافیایی در 30 مایلی شمال غربی بندر بوشهر واقع شده و طول جزیره 8 کیلومتر و عرض آن 4 کیلومتر با هوایی گرم و مرطوب است. پس از ایجاد ارتباط به منظور ایجاد امکان مانورهای عملیاتی، همچنین بازیافت انرژی جنبشی سیال که در طول مسیر از دست داده است و تبدیل آن به انرژی پتانسیل در مرتفع ترین نقطه جزیره خارگ که لایه های مرجانی محکمی داشته و مقاومت بالایی دارد، مخازن عظیمی با ظرفیت های متفاوت در طی چند پروژه احداث شده است. همچنین از این مخازن در موقع بحرانی که شرایط جوی برای پهلوگیری نفتکش مساعد یا نفتکش در کنگرگاه حاضر نیست، برای ذخیره سازی نفت استفاده می شود. این مخازن که در ارتفاع 200 فوتی از سطح دریا بنا شده اند، این امکان را به نفت خام می دهد تا با نیروی جاذبه به سمت اسکله ها هدایت شوند. مخازن ذخیره سازی نفت به صورت استوانه های قطور و مرتفع عمودی بنا شده اند و ظرفیت آنها از یکصد و چهل هزار تا یک میلیون بشکه متفاوت است. سقف این مخازن از نوع شناور است و با بالا و پایین رفتن سطح نفت در داخل مخزن حرکت می كند..


دیدگاه

تازه ها

آخرین اخبار

پربازدیدترین ها

تبلیغات