Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 184457
تاریخ انتشار : 11 اسفند 1388 18:47
تعداد مشاهدات : 306

گفت و گو از علی البرزی

ناگفته هایی از مراحل ساخت ناوشکن جماران / گفتگو با ناخدا علی غلامزاده

ناخدا علی غلامزاده شخصی است که از ابتدای طراحی ساخت ناوشکن جماران تا زمان بهره برداری با این پروژه همراه بوده است و به عنوان فرمانده پروژه ساخت ناوشکن های ایرانی (موج) در جریان ابعاد گوناگون این طرح قراردارد، با این فرمانده کهنه کار نیروی دریایی ساعاتی همکلام شدیم و ابعاد گوناگون ساخت ناوشکن جماران را مورد بررسی قرار داده ایم.


 گفت و گو از علی البرزی

........................................


*ایده و طرح اولیه ساخت ناوشکن جماران از کجا شکل گرفت؟


سال ۷۶ نمایشگاهی درمنطقه یکم دریایی برگزارشد و در این نمایشگاه آخرین دستاوردهای نظامی و تحقیقاتی در حوزه دریا برای بازدید مقام معظم رهبری در سفر به جنوب بر پا شده بود، ایشان دربازدید از بخش های گوناگون این نمایشگاه با مشاهده ماکت یک ناوشکن جنگی از مسؤولان نمایشگاه سؤال می کنند که این ماکت مخصوص کدام ناوشکن است و مسؤولان هم در جواب مشخصاتی را از ماکت به ایشان ارائه می دهند، اما بعد از اتمام توضیحات مقام معظم رهبری در سخنانی از نیروی دریایی و فرماندهان می خواهند که یک ناوشکن با قابلیت حمل بالگرد و موشک بسازند که در حقیقت استارت اول برای ساخت ناوشکن جماران از همان نمایشگاه و فرمان فرمانده معظم کل قوا آغاز می شود.


*مراحل طراحی از چه زمانی و چگونه آغاز شد؟


پس از فرمان مقام معظم رهبری درآن زمان ما به واقع تکنولوژی ساخت و طراحی یک ناوشکن جنگی را نداشتیم، اما پرسنل نیروی دریایی به این سخن مقام معظم رهبری مبنی بر توانایی ساخت ناوشکن اعتقاد کامل داشتند و از ماه بعد برنامه ریزی ها برای طراحی و ساخت این ناوشکن آغاز شد. در ابتدا به دلیل اینکه هنوز به تکنولوژی ساخت دست پیدا نکرده بودیم، مطالعات و تحقیقاتمان را روی ناوچه های  گوناگون آغاز کردیم.

در مرحله اول بررسی بدنه و سازه و قابلیت های ناوچه های مختلف در دستورکار قرار گرفت، در ابتدا طراحی بدنه و سازه اصلی ترین مشکل ما به حساب می آمد، به جهت تحریم آنچه را که در داخل کشور داشتیم، بررسی کردیم و همزمان به سراغ منابعی به صورت کتاب و جزوات در رابطه با ناوچه های خارجی رفتیم. بعد از مدتی با همکاری مرکز تحقیقات و جهاد خودکفایی نیروی دریایی طراحی و ساخت ناوشکن جماران در قالب طرح موج آغاز شد.


*این مرحله چه مدت طول کشید؟


به دلیل اینکه پروژه ای با این عظمت برای اولین بار در کشور اجرا می شد، در حدود سه سال به طول انجامید، ساخت ناوشکن دارای ویژگی های خاصی است، چرا که در بخش هایی نیازمند طراحی به خصوصی هستیم.


*برای ساخت یک ناوشکن، شکل دادن به قوس میانی کشتی و درحقیقت بخش اصلی بدنه جزو سخت ترین مراحل است، این مرحله در ساخت جماران چگونه انجام شد؟


برای ساخت این بخش باید برش های دقیق و قوس هایی متناسب با یک ناوشکن به وجود می آمد و این بخش بیشترین زمان در ساخت این ناوشکن را به خود اختصاص داد، برای انجام این مرحله ناوشکن به بلوک های مختلف و مساوی تقسیم شد و همزمان هربلوک با قوس ویژه در مرکزی واحد طراحی و ساختن آن انجام می گرفت. در ابتدا بلوک های آسان و کوچک تر و در مراحل بعدی بلوک اصلی و قوس اصلی ناوشکن طراحی و ساخته شد.


*تمامی مراحل طراحی و ساخت در کارخانجات نیروی دریایی انجام شد؟


نه به این صورت نبود که تمام مراحل ساخت در یک مکان و کارخانجات نیروی دریایی انجام شود، وارد شدن بخش خصوصی در این پروژه باعث شد که تعدادی از بخش های این ناوشکن در نقاط مختلفی از کشور ساخته شود، حتی بخشی از بدنه جماران در شمالی ترین نقطه کشور و در مکان هایی که آب هم وجود نداشته ساخته شده است. پس از مراحل ساخت قطعات تمام بخش ها به کارخانجات نیروی دریایی وارد شد و در این مکان به تدریج با برنامه ریزی و محاسبات مکانیکی یک کشتی قطعات روی هم سوار شد.


*در ناوشکن جماران جنس بدنه و بخش اصلی از فولاد و جنس روسازه و قطعات عرشه کشتی از آلومینیوم است، در علم فیزیک اتصال فولاد و آلومینیوم امکانپذیر نیست، در مراحل مونتاژ این اتصال چگونه انجام شد؟


بله ! همانطور که اشاره کردید، یکی از حساس ترین مراحل ساخت ناوشکن جماران اتصال این دو بخش بود، در ابتدا اتصال این دو بخش به علت عدم اتصال فولاد و آلومینیوم امکانپذیر نبود، اما با مطالعاتی که از مدت ها قبل توسط کارشناسان و متخصصان جهاد خودکفایی نیروی دریایی انجام شده بود، یک تکنولوژی جدید برای اتصال فولاد و آلومینیوم در ساخت ناوشکن به کار رفت که تا آن روز این تکنولوژی در کشور ما در هیچ یک از صنایع به کار نرفته بود و به واقع می توان گفت که جماران نمونه بارزی از خودکفایی و تکنولوژی بومی است و اتصال روسازه آلومینیومی به بدنه فولادی باعث ایجاد یک تکنولوژی جدید در کشور شد. علاوه بر این ساخت دیواره های موج دار که در این کشتی استفاده شده است، برای اولین بار در کشور تمام تکنولوژی ساخت این دیواره ها فراهم شد.


*در مجموع چه تخصص هایی برای ساخت ناوشکن جماران به کار رفت؟


در مجموع بالای ۱۰۰ تخصص مختلف در ساخت این ناوشکن به کاررفته است، تخصص هایی در رابطه با رادار، الکترونیک، سونار، برق سنگین، مخابرات و کنترل به کار رفته است. در بخش سازه هم تخصص های موتور، بدنه، دیزل و در بخش ناوبری پل، توپخانه، عملیات و سیستم های موشکی به کار رفته است. از تخصص مهم تر جانمایی و قرارگرفتن بخش های مختلف در ناوشکن بود، چرا که به طور مثال توپ های ۷۶ و ۴۰ میلیمتری این ناوشکن باید در یک مکان به خصوصی قرار می گرفت تا شعاع عملیاتی خود را حفظ کند. در مراحل ساخت این ناوشکن ما ۴ مهندسی اصلی داشتیم که شامل مهندسی خرید، مهندسی جانمایی، مهندسی طراحی و مهندسی تجهیزات می شود.


*مراحل ساخت جماران از زمان طراحی تا بهره برداری چه مدتی طول کشید؟


تمام مراحل ساخت از طراحی تا بهره برداری در کل ۴ سال به طول انجامید، مراحل طراحی و ساخت به صورت موازی و همزمان انجام شده است. یکی از بخش های اصلی یک ناوشکن جنگی سلاح های نظامی و ادواتی است که روی عرشه آن قرار می گیرد، سلاح های جماران با توجه به چه معیار هایی ساخته و در کشتی قرار گرفت؟ تجهیزات نظامی یک ناوشکن چند مشخصه اصلی دارد، اولین مشخصه این است که سلاح ها بتوانند در بدترین شرایط آب و هوایی بازدهی داشته باشند، مهمترین ویژگی ناوشکن جماران قابلیت اختفا از دید دشمن و هرگونه تهدید است.

این ناوشکن سه منظوره است، هم قابلیت تدافع و تهاجم علیه اهداف هوایی و هم قابلیت تدافع علیه اهداف سطحی و زیرسطحی را دارد. سیستم های تدافعی جماران علیه اهداف زیرسطحی به این صورت عمل می کند که اهداف را در فاصله بسیار بالا شناسایی کرده و راه و سرعت و عمق هدف و شرایط محیط را نشان می دهد و به صورت اتوماتیک وار به سیستم ها تغذیه می شود و در نهایت اژدرهای ناوشکن به دو صورت دستی و الکترونیکی به سمت هدف پرتاب می شوند، اژدرهای این ناوشکن از پیشرفته ترین نوع اژدرهاست که در ایران ساخته شده است. توپ ها و تیربارهای این ناوشکن هم از جمله پیشرفته ترین تجهیزات دفاع دریایی است که در ایران ساخته می شود و این قابلیت را به ناوشکن می دهد که علیه هر هدف متحرک یا ثابتی واکنش نشان دهند. در سیستم دفاعی جماران سنسورهای هوشمندی پیش بینی شده است که توانایی برخورد با هرگونه موشک یا تهدیدی از سطح به دریا یا هوا به دریا را دارد.


*چندی پیش شبکه های وابسته به بیگانه موشک های به کار رفته در جماران را از نوع «استاندارد» و ساخت کشور چین اعلام کردند، موشک های دریا به سطح و دریا به هوای جماران از چه نوعی است؟


متأسفانه برخی از رسانه ها به دنبال جوسازی علیه نظام جمهوری اسلامی و سیاه نمایی موفقیت های ایران در عرصه های مختلف هستند. در ناوشکن جماران موشک های به کار رفته از نوع «استاندارد» است، اما نه چینی بلکه موشک هایی که به صورت کامل در داخل کشور و توسط متخصصان ایرانی ساخته می شود. ما باید خودمان را باور داشته باشیم، موشک های جماران را در داخل کشور ساخته ایم، اگر چه که مشابه خارجی آن وجود دارد اما ما به این توانایی رسیده ایم که بتوانیم از روش مهندسی معکوس استفاده کرده و در مراحل به طراحی و ساخت بپردازیم. نیروی دریایی امروز به مرحله ای رسیده است که نه تنها با استفاده از روش مهندسی معکوس بلکه قابلیت طراحی و ساخت ناوهای هواپیمابر را هم داریم و فقط کافی است که مقام معظم رهبری در این زمینه فرمانی به نیروی دریایی اعلام کنند تا به وسیله نیروهای متخصص این نیرو کار طراحی و ساخت ناو هواپیمابر آغاز شود.


*یکی از مواردی که برخلاف پروژه های دیگر نظامی به آن اشاره نشد، میزان برد مفید موشک های سطحی، زیر سطحی و هوایی ناوشکن جماران است، برد تیرس موشک های این ناوشکن چقدر است؟


در پروژه های تجاری و صنعتی به دلیل بازخورد خوب تمامی نقاط قوت را می توان ارائه کرد اما در پروژه های نظامی نقاط قوت یک طرح را به هیچ وجه نمی توان ارائه کرد و متأسفانه ما هم به همین دلیل نمی توانیم بسیاری از قابلیت های این ناوشکن را بیان کنیم. در این رابطه هم اگر به برد موشک ها اشاره ای نشد به همین علت است، اما موضوعی که همه مردم و جهانیان باید بدانند این است که برد موشک های جماران نسبت به نمونه های مشابه چندین برابر افزایش پیدا کرده است و نیروی دریایی آمادگی مقابله با هرگونه تهدید احتمالی را دارد.


*یکی از ویژگی های ساخت ناوشکن جماران استفاده از تجربیات بخش خصوصی و کارخانجات مختلف در کشور است، این بخش چگونه وارد مراحل ساخت شد؟


برای ساخت و بهره برداری از این پروژه نیازمند مشارکت بخش خصوصی برای استفاده از تجربیات و توان این بخش درکنار امکانات نیروی دریایی بودیم و با توجه به سیاست گذاری هایی که انجام شد، بخش خصوصی در این زمینه وارد ماجرا شد. به رغم برخی از ناباوری هایی که در رابطه با عدم توانستن برای ساخت این ناوشکن در بخش خصوص وجود داشت، با به کارگیری تخصص های موجود درنیروی دریایی با همکاری بخش خصوصی کار ساخت آغاز شد و به نظر من یکی از ویژگی های منحصر در ساخت این ناوشکن استفاده از توان علمی و تخصصی در بخش های گوناگون  کشور است. ما هیچ محدودیتی برای خودمان قائل نشدیم که در ساخت این ناوشکن فقط از نیروی دریایی و وزرات دفاع استفاده کنیم بلکه معتقد بودیم که بخش خصوصی هم می تواند در این زمینه نقش بسزایی داشته باشد. البته یکی دیگر از ویژگی های مشارکت بخش خصوصی در ساخت ناوشکن جماران کار آفرینی و ایجاد مشاغل گوناگون  بود.




*به چه دلیل نام جماران برای این ناوشکن انتخاب شد؟


از سال ۵۸ تا رحلت امام(ره) در سال ۶۸ هر زمان که اسم جماران می آمد، لرزه براندام دشمنان می افتاد، جماران یک ده کوچک بود اما به خاطر وجود امام خمینی(ره) از عظمت خاصی برخوردار شده بود، یکی ازعلت های اصلی نام گذاری این ناوشکن به نام «جماران» این بوده است، که اسم جماران در کنار ناوشکن بعد از ۲۰ سال با قابلیت های فوق العاده لرزه بر اندام دشمنان و بدخواهان نظام بگذارد. در جلسات مختلفی که با حضور مسؤولان و فرماندهان عالیرتبه ارتش برگزار شد، این تصمیم از بین اسامی پیشنهادی زیادی از قبیل سهند و موج اتخاذ شد.


*پس از الحاق ناوشکن جماران به ناوگان نیروی دریایی در تعدادی از رسانه های خارجی تحلیل هایی در رابطه با تشابه ناوشکن جماران با نمونه های خارجی مطرح شد، این تحلیل ها تا چه میزان به واقعیت نزدیک است؟


قبل از انقلاب به علت وابستگی شدید نظامی به کشورهای دیگر ناوشکن هایی که خریداری شده بود، به هیچ وجه طراحی و در حقیقت رمز و راز تعمیرات آنها در اختیار ایران قرارداده نشده بود و در حقیقت به نوعی وابستگی شدیدی به مستشاران نظامی داشتیم، از طرف دیگر تعمیرات هم از طرف خود مستشاران انجام می گرفت و هیچگونه نقشه یا فنون طراحی در اختیار ما نبود که بتوانیم از آن برای ساخت استفاده کنیم. اینگونه صحبت ها که هر چند وقت در رسانه های بیگانه مطرح می شود، برای زیر سؤال بردن موفقیت های ایران در طراحی و ساخت یک ناوشکن است و به هیچ وجه واقعیت ندارد.

شاید بخش هایی از این ناوشکن مشابه نمونه های خارجی باشد اما مهم این است که ما این ناوشکن را از طراحی تا ساخت خودمان و در کشور ساخته ایم. ما هرجایی مشکل داشتیم، شخص مقام معظم رهبری به صورت مستقیم کمک می کردند، ایشان در سخنانشان چندین بار به موضوع ساخت ناوشکن اشاره داشته اند، ایشان ۴ بار در مورد پروژه موج رهنمود داشته اند، در ابتدا در سخنانی فرمودند که ناوشکنی با قابلیت حمل بالگرد و موشک بسازید، دوم پروژه موج خیلی مهم است وسوم اگر شما وارد ساخت ناوشکن شوید، یک افق وسیعی ازعلم، تکنولوژی و صنعت در پیش روی شما بازخواهد شد و در آخرین سخنان خود فرمان ساخت جماران شماره دوم را در شمال اعلام کردند. سال ۶۷ زمانی که فرمان تأسیس جهاد خودکفایی از طرف رهبر صادر می شود بعد ازمدتی هم پروژه موج را در نوشهر می گوید که نیروی دریایی یک نیروی راهبردی است.

امروزه اهمیت حفاظت از مرزهای آبی بسیار زیاد است، هر کشوری که دارای مرز آبی است و نتوانسته از مرزهای آبی خود حفاظت کند مرزهای خاکی و زمین را هم از دست داده اند، حضور در آب های بین المللی باعث استقلال یک کشور می شود. ایران یک تجربه هم در این زمینه دارد، در جنگ تحمیلی هم نیروی دریایی در ۷ آذر سال ۵۹ در یک روز نیروی دریایی عراق را از بین برد و عراق دیگر نتوانست از راه های آبی استفاده کند.


*ناوشکن جماران (۲) هم در شمال کشور در حال ساخت است، این ناوشکن نسبت به اولین نمونه چه ویژگی هایی دارد؟


بر اساس ابلاغ مقام معظم رهبری اولین نمونه تجهیزات دفاعی در نیروها ساخته می شود و در مرحله بعد برای تولید انبوه در اختیار وزارت دفاع قرار خواهد گرفت، جماران (۲) هم در حال حاضر توسط وزرات دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در شمال کشور در حال ساخت است و تا دو سال آینده مورد بهره برداری قرار می گیرد.

جماران( ۲) نسبت به اولین نمونه تفاوت های زیادی دارد به این صورت که شرایط عملیات در دریای خزر با خلیج فارس و آب های بین المللی بسیار متفاوت است. در دریای خلیج فارس بیشترین عمق آب ۸۰ متر اما در دریای خزر بیش از ۱۰۰ متر است و این شرایط باعث می شود که تجهیزات و ادوات یک ناوشکن متفاوت ساخته شود، این موضوع در رابطه با موشک ها و ادوات نظامی ناوشکن هم صادق است.


*ناوشکن جماران در اولین مأموریت نظامی خود در حوالی تنگه هرمز اقدام به شلیک و انجام نشست و برخاست بالگرد کرد، این عملیات با چه هدفی برگزار شد؟


یکی از دلایل اصلی اجرای این مأموریت نظامی آزمایش قدرت ماندگاری جماران و استحکام آن در دریاست از قضا در آن روز توفانی با سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت هم باعث مواج شدن دریا شد و ما در یک موقعیت ویژه این ناشکن را آزمایش کردیم. ازطرف دیگر دراین مأموریت توپ های ۷۶، ۴۰ و ۲۶ میلی متری مستقر روی ناوشکن هم در مراحل مختلف اقدام به شلیک کردند، عملیات راپل و فرود تکاوران دریایی از بالگرد روی عرشه ناوشکن جماران توسط بالگرد AB212 و عملیات نشست و برخاست بالگرد SH3 در اولین مأموریت دریایی این ناوشکن در تنگه هرمز از جمله بخش های دیگر این عملیات بود که با موفقیت به اجرا در آمد. باید توجه داشت که طراحی اولین عملیات ناوشکن جماران به صورتی انجام شده بود، که نوع تیراندازی یک تیراندازی نمایشی نبود و ما در آن روز سلاح های ناوشکن را آزمایش کردیم.


*یکی از مباحث مهم در جنگ های دریایی مربوط به نبرد زیر سطحی می شود، در زمینه طراحی و ساخت زیردریایی تا کنون نیروی دریایی چه پیشرفت هایی داشته است و آیا برنامه ای برای ساخت زیردریایی دارید؟


نیروی دریایی در ساخت واحدهای زیر سطحی به لحاظ اهمیت موضوع بسیار فعال عمل کرده است درحال حاضر تعداد زیادی زیردریایی در کلاس ها و اندازه های مختلف دردست ساخت داریم، چرا که همان طور که نیروی دریایی به ناو و ناوچه نیاز دارد به همان اندازه به زیر دریایی و واحد های زیر سطحی هم نیازمند است.



* روزنامه جوان


نظر شما



نمایش غیر عمومی

دیدگاه

تازه ها

آخرین اخبار

پربازدیدترین ها

تبلیغات